سامانه خودنویس چیست و چه کاری انجام میدهد؟
سامانه خودنویس درگاه ثبت معاملات املاک و مستغلات وابسته به وزارت راه و شهرسازی است. کاربردی که بیشتر کاربران با آن سروکار دارند، ثبت اجارهنامه و دریافت کد رهگیری بدون نیاز به انجام فرایند از داخل بنگاه است. نشانی سامانه khodnevis.mrud.ir است و متولی آن وزارت راه و شهرسازی است.
برای شما، تفاوت مهم این است که خودنویس فقط یک صفحه برای گرفتن یک شماره نیست. اطلاعات طرفین، ملک، مدت قرارداد، مبلغ پول پیش (ودیعه)، اجاره‌بها و سایر اطلاعات قرارداد در یک فرایند مرحله‌ای وارد میشود و تأیید طرفین و شاهدان، بخش مهمی از تکمیل قرارداد است.
در مادهٔ ۲ قانون روابط موجر و مستأجر (اصلاحی ۱۴۰۳) آمده است: «در کلیه قراردادهای اجاره باید مدت و مبلغ اجاره و مبلغ قرض الحسنه، تصریح و در سامانه های ثبت الکترونیک اسناد یا ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور ثبت شود و پس از تأیید موجر، مستأجر و دو نفر افراد مورد اطمینان طرفین به عنوان شهود، اقدام به اخذ شناسه (کد) رهگیری شود.»
- ثبت اجارهنامه توسط موجر و مستأجر بدون واسطه بنگاه امکان‌پذیر است.
- اطلاعات ملک باید از مسیر سامانه املاک و اسکان قابل شناسایی باشد.
- شماره موبایل و اطلاعات هویتی طرفین باید با اطلاعات موردنیاز سامانه سازگار باشد.
- پس از تکمیل تأییدهای لازم، کد رهگیری برای قرارداد صادر میشود.
- ثبت قرارداد و دریافت کد رهگیری را با انتقال رسمی مالکیت یکی ندانید.
هشداراگر هدف شما فقط ثبت اجارهنامه و دریافت کد رهگیری است، همین راهنما مسیر خودنویس را توضیح میدهد. اگر موضوع شما خرید و فروش، سند سبز، کاتب یا انتخاب میان دو سامانه است، راهنمای جداگانه تفاوت خودنویس و کاتب را ببینید.
ورود به سامانه خودنویس از کجا انجام میشود؟
برای ورود، نشانی رسمی سامانه خودنویس khodnevis.mrud.ir است. در فرایند گزارششده برای ۱۴۰۵، احراز هویت از مسیر «پنجره ملی خدمات دولت هوشمند» انجام میشود و شماره موبایل باید به نام شخص استفادهکننده باشد. بنابراین پیش از شروع، تلفن همراه و اطلاعات هویتی خود را آماده کنید.
وارد نشانی رسمی سامانه خودنویس به نشانی khodnevis.mrud.ir شوید.
گزینه ورود و احراز هویت را انتخاب کنید و فرایند ورود از مسیر دولت هوشمند را کامل کنید.
نقش خود را در قرارداد، مانند موجر یا مستأجر، مشخص کنید.
برای شروع ثبت، «ایجاد قرارداد جدید» و نوع قرارداد موردنظر را انتخاب کنید.
قبل از ادامه، شماره موبایل و اطلاعات هویتی را بررسی کنید تا تأییدهای پیامکی در مرحله‌های بعد بدون مشکل انجام شود.
نکتهاگر سامانه شما را به ورود دوباره یا احراز هویت برمی‌گرداند، ابتدا وضعیت شماره موبایل، مرورگر و ورود دولت هوشمند را بررسی کنید. برای خطاهای حساب کاربری، بدون مشاهده پیام خطا نمی‌توان یک علت قطعی تعیین کرد.
ثبت اجارهنامه در سامانه خودنویس چگونه است؟
بعد از ورود، مسیر ثبت اجاره از انتخاب نقش و ایجاد قرارداد شروع میشود. سپس اطلاعات ملک، مشخصات طرفین، شرایط مالی و زمانی قرارداد و اطلاعات شاهدان وارد میشود. ترتیب دقیق گزینه‌های صفحه ممکن است با به‌روزرسانی سامانه تغییر کند؛ بنابراین نام گزینه‌ها را با صفحه‌ای که هنگام ثبت می‌بینید تطبیق دهید. به تجربهٔ مشاوران املاک تهران (استعلام ملک‌دان، مهر ۱۴۰۵)، بنگاه‌های دقیق همهٔ اجاره‌نامه‌ها را با کد رهگیری ثبت می‌کنند، چون بدون آن گرفتن دستور تخلیه دشوار میشود.
موجر یا مستأجر بودن خود را مشخص کنید و ایجاد قرارداد جدید را بزنید.
نوع قرارداد را اجاره و نوع ملک را مطابق مورد واقعی انتخاب کنید.
کد پستی یا شناسه موردنیاز ملک را وارد کنید تا ملک از سامانه املاک و اسکان شناسایی شود.
مبلغ پول پیش (ودیعه)، اجاره‌بها و تاریخ شروع و پایان قرارداد را دقیق وارد کنید.
مشخصات طرف مقابل را وارد کنید و از درست بودن کد ملی و شماره موبایل او مطمئن شوید.
اطلاعات شاهدان را وارد کنید تا تأییدهای لازم برای آن‌ها ارسال شود.
متن و اطلاعات قرارداد را قبل از تأیید نهایی دوباره بخوانید.
تأییدهای لازم موجر، مستأجر و شاهدان را کامل کنید و پس از نهایی شدن، کد رهگیری و نسخه قرارداد را نگه دارید.
- کارت ملی و اطلاعات هویتی طرفین
- شماره موبایل مورد استفاده برای احراز هویت
- کد پستی دقیق ملک
- مبلغ پول پیش و اجاره‌بها
- تاریخ شروع و پایان اجاره
- اطلاعات موردنیاز شاهدان
هشدارپیش از ثبت، اطلاعات ملک را با واقعیت و مدارک خود تطبیق دهید. اشتباه در کد پستی یا مشخصات ملک می‌تواند باعث شود ملک موردنظر در سامانه پیدا نشود یا اطلاعات نادرستی در قرارداد ثبت شود.
پیش‌نیاز ثبت اجاره در سامانه خودنویس چیست؟
ارتباط خودنویس با سامانه ملی املاک و اسکان نکته‌ای مهم است. خودنویس برای ثبت قرارداد به اطلاعات ملک نیاز دارد و اگر ملک در سامانه املاک و اسکان قابل شناسایی نباشد، ادامه فرایند می‌تواند متوقف شود. بنابراین اگر ملک نمایش داده نمیشود، قبل از ساختن چند قرارداد جدید، وضعیت همان ملک را در املاک و اسکان بررسی کنید.
- اطلاعات ملک در سامانه املاک و اسکان ثبت و قابل شناسایی باشد.
- کد پستی ملک را از منبع معتبر بردارید، نه از حدس یا آگهی قدیمی.
- شماره موبایل اشخاص برای احراز هویت و دریافت پیامک‌های تأیید آماده باشد.
- اطلاعات هویتی موجر، مستأجر و شاهدان دقیق باشد.
- قبل از تأیید نهایی، مبلغ‌ها و تاریخ‌های قرارداد دوباره بررسی شود.
برای بخش مربوط به اطلاعات اقامتگاه، راهنمای سامانه املاک و اسکان را ببینید. این دو سامانه یکی نیستند: املاک و اسکان زیرساخت اطلاعات ملک و اقامتگاه است و خودنویس برای ثبت قرارداد و فرایند کد رهگیری استفاده میشود.
کد رهگیری خودنویس چگونه صادر و پیگیری میشود؟
کد رهگیری پس از تکمیل فرایند قرارداد و تأییدهای لازم صادر میشود. همان کدی را که در قرارداد نهایی نمایش داده میشود ملاک قرار دهید.
مطمئن شوید اطلاعات قرارداد نهایی و تأییدهای طرفین کامل شده است.
کد رهگیری نمایش‌داده‌شده را در نسخه نهایی قرارداد نگه دارید.
نسخه قرارداد را ذخیره یا چاپ کنید تا فقط به پیامک یا صفحه موقت سامانه وابسته نباشید.
هنگام استعلام، کد رهگیری و اطلاعات هویتی موردنیاز را با قرارداد تطبیق دهید.
اگر نتیجه استعلام با قرارداد هم‌خوان نیست، پیش از پرداخت یا اقدام بعدی، وضعیت قرارداد را پیگیری کنید.
برای راهنمای اختصاصی‌تر، صفحه کد رهگیری اجارهنامه را ببینید. کد رهگیری را با سند رسمی مالکیت اشتباه نگیرید؛ این کد شناسه ثبت قرارداد است و بهتنهایی انتقال رسمی مالکیت ایجاد نمی‌کند.
هشداراگر کد رهگیری نمایش داده نمیشود، اول بررسی کنید که همه تأییدهای لازم تکمیل شده باشد. اگر قرارداد تکمیل شده اما سامانه همچنان کد را نشان نمیدهد، ساختن قرارداد جدید را به‌عنوان اولین راه‌حل انتخاب نکنید؛ ابتدا وضعیت قرارداد قبلی و پیام سامانه را بررسی کنید.
هزینه ثبت قرارداد در سامانه خودنویس چقدر است؟
طبق گزارش وزارت راه که در مهر ۱۴۰۵ منتشر شده، ثبت قرارداد در خودنویس برای متعاملین به‌صورت رایگان اعلام شده است. رایگان بودن ثبت در سامانه را نباید با هزینه‌های دیگری مانند حق‌الزحمه مشاور املاک، هزینه‌های دفترخانه یا هزینه‌های قانونی سایر مراحل معامله یکی دانست.
در نتیجه اگر موجر و مستأجر خودشان قرارداد اجاره را در خودنویس ثبت کنند، مبلغی با عنوان «هزینه کد رهگیری خودنویس» هزینهٔ سامانه نیست. اگر قرارداد از مسیر بنگاه انجام میشود، حق‌الزحمه بنگاه موضوع جداگانه‌ای است.
هشداراگر درباره مبلغی که بنگاه مطالبه می‌کند تردید دارید، عنوان دقیق هزینه و رسید آن را بخواهید و آن را با تعرفه و مقررات محل تطبیق دهید. رقم‌های نقل‌شده در آگهی‌ها یا سایت‌های غیررسمی را تعرفه رسمی فرض نکنید.
ویرایش قرارداد خودنویس بعد از ثبت ممکن است؟
تا زمانی که قرارداد نهایی نشده است، اطلاعات واردشده را باید با دقت بررسی و در صورت وجود امکان ویرایش در همان مرحله اصلاح کرد. برای اصلاح قرارداد پس از صدور کد رهگیری، پیش از هر اقدام از پشتیبانی سامانه بپرسید.
- اگر هنوز قرارداد نهایی نشده، اطلاعات را پیش از تأیید نهایی بازبینی کنید.
- اگر اشتباه پس از صدور کد رهگیری مشخص شد، بدون بررسی وضعیت قرارداد قبلی قرارداد دوم نسازید.
- شماره کد رهگیری و پیام خطا یا وضعیت نمایش‌داده‌شده را نگه دارید.
- برای تغییرات مؤثر بر حقوق طرفین، متن قرارداد و شرایط پرونده را جداگانه بررسی کنید.
هشدارفسخ توافقی و ثبت قرارداد جدید از مسیرهایی است که برای اصلاح پس از صدور کد رهگیری مطرح میشود، اما آن را روش قطعی برای همه پرونده‌ها ندانید؛ روش پرونده خود را از پشتیبانی سامانه بپرسید.
فسخ قرارداد در سامانه خودنویس چگونه انجام میشود؟
فسخ قرارداد با اصلاح اطلاعات قرارداد یکی نیست. اگر قرارداد هنوز در حال تکمیل است، موضوع با ویرایش اطلاعات پیش از نهایی شدن متفاوت است. اگر قرارداد نهایی و دارای کد رهگیری شده باشد، ابتدا باید مشخص شود فسخ بر اساس توافق دو طرف است یا ادعای فسخ یکطرفه بر مبنای شرط قرارداد یا قانون مطرح شده است.
- در فسخ توافقی، رضایت و تأیید طرفین اهمیت دارد و وضعیت قرارداد باید در سامانه بررسی شود.
- در اختلاف یکطرفه، صرف ورود یک طرف به سامانه به‌معنای اثبات حق فسخ نیست.
- اگر اختلاف حقوقی وجود دارد، مسیر قضایی و شرایط قرارداد باید بررسی شود.
- پس از هر اقدام، وضعیت کد رهگیری و نسخه نهایی قرارداد را نگه دارید.
هشدارجزئیات عملی فسخ را از پشتیبانی سامانه بپرسید.
اگر موضوع شما پایان دادن به رابطه اجاره است، راهنمای فسخ قرارداد اجاره را نیز ببینید؛ چون اقدام سامانهای را نباید با مبنای حقوقی فسخ یکی دانست.
خطاهای رایج سامانه خودنویس و راه‌حل آن‌ها چیست؟
| خطا یا مشکل | اولین بررسی |
|---|---|
| ملک پیدا نمیشود | کد پستی و وضعیت ثبت ملک در سامانه املاک و اسکان را بررسی کنید. |
| پیامک تأیید نمی‌آید | شماره موبایل، مالکیت شماره و دریافت پیامک را بررسی کنید. |
| اطلاعات طرف مقابل تأیید نمیشود | کد ملی و شماره موبایل واردشده را دوباره تطبیق دهید. |
| شاهد نمی‌تواند تأیید کند | اطلاعات هویتی و شماره موبایل شاهد را بررسی و پیام سامانه را بخوانید. |
| کد رهگیری نمایش داده نمیشود | کامل شدن تأیید همه اشخاص و وضعیت قرارداد را بررسی کنید. |
| اطلاعات قرارداد اشتباه شده | اگر هنوز نهایی نشده، اصلاح کنید؛ اگر کد رهگیری صادر شده، قبل از اقدام جدید وضعیت رسمی اصلاح را بررسی کنید. |
یک نکته مهم این است که «خطای سامانه» و «اشتباه قراردادی» یکی نیستند. اگر سامانه پیام خطا میدهد، متن دقیق پیام می‌تواند برای پیدا کردن علت مهم باشد. اما اگر مبلغ، مدت، مشخصات ملک یا تعهدات طرفین اشتباه ثبت شده، موضوع فقط یک خطای فنی نیست و ممکن است نیاز به اصلاح قراردادی داشته باشد.
سامانه سخا چه ارتباطی با خودنویس دارد؟
بخشی از کاربران پس از دریافت اجارهنامه و کد رهگیری، برای احراز محل سکونت در خدمات پلیس به سامانهٔ سخا مراجعه می‌کنند. این دو سامانه کار یکسانی انجام نمی‌دهند.
- خودنویس: ثبت قرارداد ملکی و فرایند دریافت کد رهگیری.
- سخا: خدمات و فرایندهای مرتبط با احراز اطلاعات و نشانی در خدمات پلیس.
- کد رهگیری اجارهنامه را باید از مسیر ثبت قرارداد دریافت کرد، نه از سخا.
- اگر یک اداره از شما اجارهنامه دارای کد رهگیری می‌خواهد، ابتدا وضعیت قرارداد و کد آن را در مسیر مربوط به قرارداد بررسی کنید.
خودنویس یا کاتب؛ کدام سامانه برای شماست؟
خودنویس و کاتب دو سامانه با متولی و کارکرد یکسان نیستند. برای اجاره خانه و دریافت کد رهگیری، خودنویس مسیر اصلی است. کاتب در اکوسیستم ثبت اسناد و معاملات مشمول قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول قرار دارد. جزئیات انتخاب سامانه به نوع معامله، وضعیت سند و مقررات حاکم بستگی دارد.
| وضعیت شما | مسیر مورد بررسی |
|---|---|
| ثبت اجارهنامه خانه و دریافت کد رهگیری | خودنویس |
| استفاده از اطلاعات ملک و اقامتگاه | سامانه املاک و اسکان |
| خدمات ثبتی و معاملات مشمول قانون الزام | کاتب و دفتر اسناد رسمی، حسب مورد |
| احراز نشانی در خدمات پلیس | سخا، حسب خدمت موردنظر |
برای مقایسه کامل‌تر خودنویس و کاتب، به خودنویس یا کاتب بروید.
هشداراگر موضوع شما خرید و فروش ملک، سند حدنگار سبزرنگ یا انتقال رسمی مالکیت است، صرف داشتن کد رهگیری را کافی ندانید و مسیر ثبت رسمی معامله را جداگانه بررسی کنید.
قبل از ثبت قرارداد خودنویس چه چیزی را چک کنیم؟
- کد پستی ملک را از منبع معتبر برداشته‌اید.
- ملک در سامانه املاک و اسکان قابل شناسایی است.
- نام و کد ملی موجر و مستأجر را تطبیق داده‌اید.
- شماره موبایل مورد استفاده برای احراز هویت درست است.
- مبلغ ودیعه و اجاره‌بها را دوباره خوانده‌اید.
- تاریخ شروع و پایان قرارداد دقیق است.
- اطلاعات شاهدان را پیش از ارسال تأیید بررسی کرده‌اید.
- نسخه نهایی قرارداد و کد رهگیری را بعد از تکمیل فرایند نگه می‌دارید.
ثبت موفق در خودنویس دربارهٔ مفاد قرارداد، حق فسخ، تعهدات طرفین، سرقفلی، اجاره تجاری یا اثر حقوقی یک شرط حکمی نمیدهد.
برای ساخت متن اجارهنامه نیز می‌توانید از قرارداد اجاره مسکن استفاده کنید و اگر قرارداد شما به پایان رسیده، راهنمای تمدید قرارداد اجاره را ببینید.
