رفتن به محتوای اصلی
خرید، فروش و سند

قانون پیش‌فروش ساختمان: جریمهٔ تأخیر سازنده و حقوق پیش‌خریدار

تحریریهٔ ملک‌دانانتشار به‌روزرسانی ۱۶ دقیقه مطالعه
جواب کوتاه

سازنده‌ای که سند را دیر بدهد، روزانه یک در هزار مبلغ قرارداد را جریمه می‌دهد.

قانون پیش‌فروش ساختمان (۱۳۸۹، اصلاح ۱۴۰۱ و اجرا از ۱۴۰۳) پیش‌فروش را فقط با سند رسمی دفترخانه مجاز می‌داند و برای تأخیر سازنده جریمهٔ روزانه گذاشته است: تأخیر سند یک در هزار مبلغ قرارداد، مشاعات نیم درصد و خدمات عمومی یک در هزار بهای کار انجام‌نشده به اندازهٔ سهم خریدار، و برای واحد تحویل‌نشده اجرت‌المثل.

عدد
روزانه ۰٫۱٪ مبلغ قرارداد برای تأخیر سند
تاریخ
۱۳۸۹/۱۰/۱۲، اصلاح ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
حوزه
هر قرارداد پیش‌فروش ساختمان در کل کشور
منبع
مادهٔ ۶ قانون پیش‌فروش ساختمان
بازبینی ملک‌دان
جریمهٔ تأخیر سازنده در قانون پیش‌فروش ساختمان: تأخیر سند روزانه ۰٫۱٪ مبلغ قرارداد، مشاعات ناتمام روزانه ۰٫۵٪ بهای تعهد به اندازهٔ سهم، خدمات عمومی روزانه ۰٫۱٪ و واحد یا پارکینگ تحویل‌نشده اجرت‌المثل تا روز تحویل

جریمهٔ تأخیر سازنده در پیش‌فروش چقدر است؟

جریمهٔ تأخیر سازنده در پیش‌فروش به نوع تأخیر بستگی دارد و مادهٔ ۶ قانون پیش‌فروش ساختمان چهار حالت جدا برایش گذاشته است، نه یک نرخ واحد. حالت خودتان را بزنید و مبلغ و روزهای تأخیر را بنویسید:

جریمهٔ تأخیر پیش‌فروش

دقیق

سازنده در چه چیزی تأخیر کرده؟

بند ۴: روزانه یک در هزار مبلغ کل قرارداد.

تومان

هشت میلیارد تومان

روز
جریمهٔ هر روز۸ میلیون ت
هر ۳۰ روز۲۴۰ میلیون ت
جریمهٔ ۹۰ روز۷۲۰ میلیون ت

این رقم کف قانون است: قرارداد فقط می‌تواند جریمهٔ بیشتری بگذارد و گرفتن جریمه حق فسخ شما را از بین نمی‌برد.

سازنده در چه تأخیر کردهجریمهمبنای محاسبهبند مادهٔ ۶
سند رسمی انتقال به‌موقع تنظیم نشدهروزانه یک در هزار (۰٫۱٪)مبلغ کل قراردادبند ۴
قسمت‌های مشاعی (لابی، آسانسور، پشت‌بام…) تمام نشدهروزانه نیم درصد (۰٫۵٪)بهای روز کار انجام‌نشده × قدرالسهم خریداربند ۲
خدمات عمومی (خیابان، فضای سبز، مسجد، مدرسه) انجام نشدهروزانه یک در هزار (۰٫۱٪)بهای روز تعهد × قدرالسهم خریداربند ۳
واحد، پارکینگ یا انباری قابل بهره‌برداری نیستاجرت‌المثلاجارهٔ عرفی بخش تحویل‌نشده تا روز تحویلبند ۱

این نرخ‌ها کف قانونی است: صدر مادهٔ ۶ فقط توافق بر «مبالغ بیشتری به نفع پیش‌خریدار» را می‌پذیرد، پس بندی در قرارداد که جریمه را کمتر از این بگذارد جای قانون را نمی‌گیرد. همان ماده می‌گوید گرفتن جریمه «مانع از اعمال خیارات» (حق‌های فسخ قانونی) نیست؛ یعنی می‌شود هم جریمه خواست و هم، اگر حق فسخ پیدا شد، فسخ کرد.

نکتهیک در هزار روزانه یعنی ۳٪ مبلغ قرارداد در هر ۳۰ روز و ۳۶٫۵٪ در ۳۶۵ روز (حساب سادهٔ بند ۴ مادهٔ ۶). برای قرارداد ۸ میلیارد تومانی، هر ماه تأخیر سند ۲۴۰ میلیون تومان جریمه می‌سازد.

جریمهٔ دیر تحویل دادن خود آپارتمان با جریمهٔ دیر دادن سند یکی نیست: برای واحد، پارکینگ یا انباری که سر موعد قابل استفاده نیست، اجرت‌المثل همان بخش تا روز تحویل گرفته می‌شود (بند ۱)، ولی برای سند رسمی انتقال، روزانه یک در هزار کل مبلغ قرارداد (بند ۴). هر کدام از روز موعد خودش در قرارداد شمرده می‌شود و اگر سازنده هم واحد و هم سند را دیر بدهد، هر بند جدا مطالبه می‌شود؛ پارکینگ یا انباری که دیرتر از خود واحد آماده شود، اجرت‌المثل جدای خودش را دارد.

قدرالسهم یعنی سهم هر واحد از زمین و بخش‌های مشترک و اجرت‌المثل یعنی اجارهٔ عرفی همان واحد در مدت تأخیر. بهای روز کار انجام‌نشدهٔ مشاعات را با هزینهٔ ساخت هر متر مربع می‌شود تخمین زد؛ عدد قطعی را کارشناس رسمی می‌گوید. در متن رسمی بند ۳ واژهٔ «تعهدات انجام شده» آمده که با عنوان همان بند (عدم انجام تعهدات) نمی‌خواند؛ ابزارک این بند را هم مثل بند ۲ روی بهای کار انجام‌نشده حساب می‌کند.

قانون پیش‌فروش ساختمان چه می‌گوید؟

قانون پیش‌فروش ساختمان ۲۵ ماده دارد، ۱۲ دی ۱۳۸۹ در مجلس تصویب شد و هدفش حمایت از کسی است که آپارتمان را پیش از ساخت می‌خرد. هستهٔ آن سه چیز است: پیش‌فروش فقط با سند رسمی (مادهٔ ۳)، جریمهٔ روزانهٔ تأخیر سازنده (مادهٔ ۶) و حق گرفتن سند حتی با سرپیچی سازنده (مواد ۱۳ و ۱۴). خلاصهٔ هر ماده در یک سطر:

مادهحکم در یک سطر
۱هر قراردادی که کسی در آن متعهد به ساخت و تحویل واحد مشخص شود، و مشارکت در ساخت، پیش‌فروش است
۲یازده بندی که باید در قرارداد بیاید؛ از مشخصات فنی تا زمان تحویل و سند
۳قرارداد و هر واگذاری آن فقط با سند رسمی دفترخانه و درج در سند مالکیت
۴مدارک لازم: سند مالکیت یا اجارهٔ رسمی با حق احداث، بیمه‌نامهٔ مسئولیت، پاسخ استعلام ثبت
۵بی گواهی مالیاتی؛ فقط حق‌الثبت و حق‌التحریر
۶جریمهٔ روزانهٔ تأخیر سازنده در چهار حالت
۷متراژ کم یا زیاد: مابه‌التفاوت به نرخ قرارداد و حق فسخ از بیش از ۵٪ اختلاف
۸فسخ به‌خاطر تخلف سازنده: پس دادن همهٔ پرداختی به قیمت روز بنا
۹سازنده مسئول عیب بنا است و باید مسئولیتش را بیمه کند
۱۰وام بانکی پیش‌خرید مستقیم به حساب سازنده واریز می‌شود
۱۱دست‌کم ۱۰٪ بها هم‌زمان با سند قطعی پرداخت می‌شود
۱۲پیشرفت کم: قسط بعدی با تأیید مهندس ناظر
۱۳سازنده ۱۰ روز پس از اعلام دفترخانه سند ندهد، دفترخانه خودش سند می‌زند
۱۴پروژه با کمتر از ۱۰٪ کار مانده: خریدار سند سهم خود را می‌گیرد
۱۵واحد و اقساط آن به نفع طلبکار سازنده توقیف نمی‌شود
۱۶خریدار قسط ندهد: اخطار دفترخانه و یک ماه مهلت، سپس حق فسخ سازنده
۱۷ و ۱۸واگذاری حقوق سازنده با رضایت همهٔ خریداران؛ واگذاری خریدار بی رضایت سازنده، او را از پرداخت بها معاف نمی‌کند
۱۹پس از سند قطعی، قرارداد پیش‌فروش به دفترخانه برمی‌گردد
۲۲شهرداری برای هر واحد شناسنامهٔ فنی جدا صادر می‌کند
۲۳پیش‌فروش بی سند رسمی: حبس ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی دو تا چهار برابر پول گرفته‌شده
۲۴مشاور املاک حق تنظیم قرارداد پیش‌فروش ندارد

مواد ۲۰ (داوری) و ۲۱ (مجوز آگهی) در ۱۴۰۱ نسخ شد و مادهٔ ۲۵ دربارهٔ تهیهٔ آیین‌نامهٔ اجرایی است. قانون پیش‌فروش ساختمان و قانون پیش‌فروش آپارتمان یک قانون‌اند؛ واژهٔ رسمی «ساختمان» است و مادهٔ ۱ از «واحد ساختمانی مشخص» حرف می‌زند، نه فقط آپارتمان.

قانون پیش‌فروش ساختمان در ۱۴۰۱ چه تغییری کرد؟

قانون پیش‌فروش ساختمان با مادهٔ ۱۵ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول اصلاح شد؛ این قانون ۶ آذر ۱۴۰۱ در مجلس تصویب، ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ در مجمع تشخیص مصلحت نظام تأیید و ۱۳ خرداد ۱۴۰۳ برای اجرا ابلاغ شد. اصلاحات «از تاریخ لازم‌الاجرا شدن» همین قانون به کار می‌آید، یعنی پانزده روز پس از انتشار در روزنامهٔ رسمی (مادهٔ ۲ قانون مدنی)؛ پس قراردادی که پیش از آن بسته شده تابع متن زمان بستنش است (مادهٔ ۴ قانون مدنی: اثر قانون نسبت به آینده است). بخشی از متن‌هایی که هنوز در بسیاری از سایت‌ها نقل می‌شود دیگر اعتبار ندارد. فرق متن ۱۳۸۹ با متن امروز:

موضوعمتن ۱۳۸۹متن امروز
دامنهٔ پیش‌فروش (مادهٔ ۱)تعهد مالک رسمی زمین به ساخت، و در تبصره سرمایه‌گذار و مستأجر با حق احداثمشارکت در ساخت و هر تعهد به ساخت و تحویل واحد هم پیش‌فروش است
داوری (مادهٔ ۲۰، بند ۱۰ و ارجاع بند ۱۱ مادهٔ ۲ به مادهٔ ۲۰)هیأت سه‌نفرهٔ داوری اجباریمنسوخ
سند پروژهٔ نیمه‌تمام (مادهٔ ۱۴)با کسب نظر هیأت داوریبی هیأت داوری، با تأیید ناظر که کمتر از ۱۰٪ کار مانده
شناسنامهٔ فنی هر واحد (بند ۴ مادهٔ ۲)از بندهای لازم قرارداداز بندهای لازم قرارداد حذف شد؛ صدورش با شهرداری (مادهٔ ۲۲) سر جایش است
مجوز آگهی پیش‌فروش (مادهٔ ۲۱)آگهی بی مجوز جرم بودمنسوخ
پروانهٔ ساخت و تأیید پایان پی (مادهٔ ۴)شرط تنظیم قراردادمنسوخ؛ پروانه «در صورت صدور» پیوست قرارداد می‌شود (بند ۳ مادهٔ ۲)
۳۰٪ پیشرفت تعهدات عمومی (تبصرهٔ مادهٔ ۴)شرط پیش‌فروش در مجموعه‌هامنسوخ
مجازات (مادهٔ ۲۳)پیش‌فروش بی سند رسمی یا آگهی بی مجوزفقط پیش‌فروش بی سند رسمی؛ حبس ۹۱ روز تا یک سال یا دو تا چهار برابر وجوه

هشداراگر نمونه قراردادی هنوز «معرفی داوران» یا «مجوز آگهی» دارد، با متن پیش از ۱۴۰۱ نوشته شده است. بند ۱۱ مادهٔ ۲ حالا می‌خواهد احکام مواد ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۱، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ در خود قرارداد بیاید.

آیین‌نامهٔ ۱۴۰۴ و شناسهٔ یکتا در پیش‌فروش چه می‌کنند؟

مادهٔ ۱۴ قانون الزام، با آیین‌نامهٔ اجرایی پیش‌فروش و مشارکت در ساخت (تبصرهٔ ۳ همان ماده، مصوب ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ هیئت وزیران)، می‌خواهد هر واحد پیش از ساخت «شناسهٔ یکتا» بگیرد تا پیش‌فروش روی واحدی ثبت‌شده و مشخص انجام شود، نه روی وعدهٔ کاغذی. مبنای این شناسه «نقشهٔ معماری تأییدشده» است که مرجع صدور پروانه پیش از پروانه ثبت می‌کند و سطح اشغال، تعداد طبقات، تعداد و مساحت واحدها، پارکینگ و انباری و نوع سازه را دارد.

اجرای این سازوکار به آماده شدن سامانهٔ ثبت الکترونیک اسناد و اتصال برخط شهرداری‌ها بسته است. بخشنامهٔ ۱۴۰۴/۹۹۰۰۳ (۴ شهریور ۱۴۰۴) ادارهٔ کل امور اسناد و سردفتران گفت تا آن زمان سند پیش‌فروش و مشارکت در ساخت با مقررات قانون پیش‌فروش ساختمان در سامانه تنظیم شود. پیش از امضا از دفترخانه بپرسید واحد شما شناسهٔ یکتا دارد یا نه؛ اگر دارد، شماره‌اش را در قرارداد بنویسید تا فروش دوبارهٔ همان واحد در سامانه پیدا باشد.

قرارداد مشارکت در ساخت هم پیش‌فروش است؟

قرارداد مشارکت در ساخت از ۱۴۰۱ پیش‌فروش ساختمان حساب می‌شود: مادهٔ ۱ اصلاحی می‌گوید «هر قرارداد با هر عنوانی» که مالک رسمی زمین در آن با دیگری مشارکت در ساخت کند، و هر واگذاری حقوق آن، پیش‌فروش است. پس سند رسمی، بندهای مادهٔ ۲ و جریمه‌های مادهٔ ۶ به قرارداد مشارکت در ساخت هم می‌رسد.

تبصرهٔ مادهٔ ۱ هنوز سرمایه‌گذاری را که با سند رسمی در ازای ساخت روی زمین دیگری واحد می‌گیرد و مستأجر زمینی را که با سند رسمی حق احداث بنا دارد جدا نام می‌برد؛ صدر مادهٔ ۱ اصلاحی هم با عبارت عام «هر قراردادی که به‌موجب آن شخصی در برابر دیگری متعهد به ساخت و تحویل واحد ساختمانی مشخص گردد»، سازنده‌ای را هم که مالک زمین نیست در بر می‌گیرد. فرق سهم مالک و سازنده و چانه‌زنی بر سر آن در سهم مالک و سازنده در مشارکت در ساخت آمده است.

قرارداد پیش‌فروش آپارتمان باید چه بندهایی داشته باشد؟

قرارداد پیش‌فروش آپارتمان طبق مادهٔ ۲ دست‌کم این یازده بند را دارد؛ هر بندی که در پیش‌نویس سازنده نیست، پیش از امضا بخواهید:

  • نام و مشخصات دو طرف، حقیقی یا حقوقی.
  • پلاک ثبتی، مشخصات ثبتی و نشانی ملک.
  • متن پروانهٔ ساختمانی، اگر صادر شده، به‌عنوان پیوست.
  • مشخصات فنی و معماری: کاربری، مساحت عرصه و زیربنا، تعداد طبقات و واحدها، نما، مصالح، گرمایش و سرمایش، قسمت‌های مشترک.
  • بها، تعداد اقساط و نحوهٔ پرداخت.
  • شمارهٔ قبض‌های اقساط، تحویل و انتقال قطعی.
  • زمان تحویل واحد و زمان تنظیم سند رسمی انتقال قطعی.
  • تکلیف خسارت، تضمین، بیمه، تغییر قیمت و تغییر مشخصات.
  • تعهدات سازنده به شهرداری و مراجع دیگر.
  • (بند ۱۰، معرفی داوران، در ۱۴۰۱ نسخ شد.)
  • احکام مواد ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۱، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ همین قانون.

مادهٔ ۱۱ یک بند را از دست دو طرف بیرون برده است: دست‌کم ۱۰٪ بها باید هم‌زمان با سند قطعی پرداخت شود و «طرفین نمی‌توانند برخلاف آن توافق کنند». تاریخ تحویل و تاریخ سند را جدا و با روز و ماه بنویسید؛ جریمه‌های بند ۱ و ۴ مادهٔ ۶ از همین دو تاریخ شمرده می‌شود.

قرارداد پیش‌فروش حتماً باید در دفترخانه ثبت شود؟

قرارداد پیش‌فروش باید در دفترخانهٔ اسناد رسمی تنظیم شود: مادهٔ ۳ هم قرارداد و هم هر واگذاری بعدی آن را فقط با سند رسمی، درج در سند مالکیت و فرستادن خلاصه‌اش به ادارهٔ ثبت محل می‌پذیرد. مادهٔ ۵ هزینه را هم روشن کرده است: بی گواهی مالیاتی، فقط حق‌الثبت و حق‌التحریر (هزینهٔ ثبت و نوشتن سند در دفترخانه) که حق‌التحریرش طبق تعرفهٔ قوهٔ قضائیه است.

سازنده‌ای که بی سند رسمی پیش‌فروش کند، طبق مادهٔ ۲۳ اصلاحی به حبس از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی دو تا چهار برابر پول و مال گرفته‌شده محکوم می‌شود؛ تعقیبش با شکایت پیش‌خریدار یا وزارت راه و شهرسازی است و با گذشت شاکی متوقف می‌شود (تبصرهٔ همان ماده). مادهٔ ۲۴ هم به مشاور املاک اجازهٔ تنظیم قرارداد پیش‌فروش نمی‌دهد و تخلفش را بار اول با تعلیق پروانهٔ کسب تا یک سال، بار دوم تا دو سال و بار سوم با ابطال پروانه جواب می‌دهد.

سازوکارهای حمایتی قانون از دفترخانه می‌گذرد: سند گرفتن با سرپیچی سازنده (مادهٔ ۱۳)، اخطار قسط (مادهٔ ۱۶) و درج پیش‌فروش در سند مالکیت که فروش دوبارهٔ همان واحد را آشکار می‌کند. قولنامهٔ عادی بنگاهی این مسیرها را ندارد؛ فرق سند عادی و رسمی را در مبایعه‌نامه ببینید.

اگر قرارداد پیش‌فروشتان عادی است: قانون پیش‌فروش قرارداد عادی را باطل اعلام نکرده و ضمانتش مجازات سازنده است (مادهٔ ۲۳)، با شکایتی که به خود پیش‌خریدار سپرده شده. ولی حمایت‌هایی که از دفترخانه می‌گذرد، مثل سند گرفتن با سرپیچی سازنده (مادهٔ ۱۳) و دیده شدن پیش‌فروش در سند مالکیت که فروش دوبارهٔ همان واحد را آشکار می‌کند، با قرارداد عادی در دسترس نیست و هر ادعا را باید در دادگاه ثابت کرد. راه امن این است که سازنده را به دفترخانه ببرید و همان قرارداد را رسمی کنید؛ واگذاری قرارداد به خریدار بعدی هم طبق مادهٔ ۳ با سند رسمی است.

پیش از امضای قرارداد پیش‌فروش چه مدارکی را ببینم؟

پیش از امضای قرارداد پیش‌فروش، سه مدرکی را که مادهٔ ۴ (پس از نسخ بند ۲ و ۴ آن در ۱۴۰۱) شرط تنظیم قرارداد کرده ببینید و دو چیز دیگر را هم بسنجید:

  1. سند زمین

    سند رسمی مالکیت، یا اجارهٔ رسمی با حق احداث بنا، یا قرارداد رسمی سرمایه‌گذاری که واحد را به پیش‌فروشنده داده است (بند ۱ مادهٔ ۴).

  2. بیمه‌نامه

    بیمهٔ مسئولیت سازنده برای عیب بنا و تجهیزات و رعایت‌نکردن ضوابط (بند ۳ مادهٔ ۴ و مادهٔ ۹).

  3. استعلام ثبت

    پاسخ ادارهٔ ثبت محل دربارهٔ ملک (بند ۵ مادهٔ ۴)؛ بازداشت و پیش‌فروش‌های قبلی را نشان می‌دهد. روش استعلام شخصی در استعلام سند ملک آمده است.

  4. پروانه و شناسنامهٔ فنی

    پروانهٔ ساخت دیگر شرط نیست، ولی اگر صادر شده باید پیوست قرارداد شود (بند ۳ مادهٔ ۲). شناسنامهٔ فنی هر واحد از ۱۴۰۱ جزو بندهای لازم قرارداد نیست، ولی شهرداری طبق مادهٔ ۲۲ صادرش می‌کند؛ اگر صادر شده، رونوشتش را بخواهید.

  5. قسط‌بندی و پیشرفت

    جدول اقساط را با مراحل ساخت جفت کنید تا مادهٔ ۱۲ (قسط با تأیید ناظر) به کار بیاید.

نکتهبرای سازنده و مشاور: سازنده پیش از نخستین پیش‌فروش همین سه مدرک مادهٔ ۴ را آماده می‌کند، قرارداد را با بندهای مادهٔ ۲ و احکام مواد ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۱، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ (بند ۱۱ مادهٔ ۲) در دفترخانه می‌بندد و اقساط را به مراحل ساخت گره می‌زند؛ پیش‌فروش بی سند رسمی طبق مادهٔ ۲۳ جرم است. مشاور املاک خریدار و سازنده را به هم می‌رساند و پس از مذاکرهٔ اولیه آن‌ها را به دفترخانه می‌فرستد، ولی خودش قرارداد پیش‌فروش نمی‌نویسد (مادهٔ ۲۴).

متراژ واحد پیش‌فروش کم یا زیاد شد، چه می‌شود؟

متراژ کم یا زیاد واحد پیش‌فروش با مادهٔ ۷ حل می‌شود: مابه‌التفاوت به نرخ همان قرارداد حساب می‌شود و حق فسخ فقط وقتی پیدا می‌شود که متراژ بیش از ۵٪ زیادتر یا کمتر از ۹۵٪ قرارداد باشد. مبنا متراژ صورت‌مجلس تفکیکی است، سندی که ادارهٔ ثبت با متراژ واقعی هر واحد تنظیم می‌کند. در ابزارک بالا «متراژ کم یا زیاد» را بزنید تا مبلغ و حکم حالت خودتان را ببینید.

متراژ تحویلیپولفسخ
تا ۵٪ بیشترخریدار اضافه را به نرخ قرارداد می‌پردازدهیچ طرف حق فسخ ندارد
بیش از ۵٪ بیشتراگر فسخ نکند، اضافه را به نرخ قرارداد می‌پردازد (صدر مادهٔ ۷)فقط خریدار حق فسخ دارد
تا ۵٪ کمترسازنده کسری را به نرخ قرارداد پس می‌دهدفسخ نیست
کمتر از ۹۵٪خسارت کسری به قیمت روز بنا با نظر کارشناسخریدار میان فسخ و این خسارت انتخاب می‌کند

نمونه: قرارداد ۱۰۰ متر به نرخ متری ۸۰ میلیون تومان است و صورت‌مجلس ۹۴ متر نوشته؛ ۶٪ کمتر است، پس خریدار می‌تواند فسخ کند یا خسارت ۶ متر کسری را به قیمت روز بنا بخواهد (مادهٔ ۷). همین ۶ متر به نرخ قرارداد ۴۸۰ میلیون تومان است؛ قیمت روز بنا را کارشناس تعیین می‌کند.

اگر ساخت عقب بیفتد، می‌شود اقساط را نپرداخت؟

اقساط را نمی‌شود خودسرانه قطع کرد، ولی مادهٔ ۱۲ راه قانونی‌اش را داده است: اگر ساخت متناسب با قرارداد پیش نرفته، پیش‌خریدار پرداخت قسط بعدی را به تأییدیهٔ مهندس ناظر دربارهٔ پیشرفت کار منوط می‌کند و ناظر باید ظرف یک ماه از درخواست هر طرف گزارش پیشرفت بدهد.

قطع قسط بی این مسیر خطرناک است: طبق مادهٔ ۱۶ سازنده نپرداختن قسط را به دفترخانه اعلام می‌کند، دفترخانه ظرف یک هفته اخطار می‌دهد و اگر خریدار ظرف یک ماه نپردازد، سازنده حق فسخ پیدا می‌کند.

اگر همهٔ قسط‌ها را داده‌اید و پروژه در موعد تمام نشده، مادهٔ ۱۴ می‌گوید با تأیید ناظر که کمتر از ۱۰٪ کار مانده، می‌توانید با پذیرفتن تکمیل باقی‌مانده سند رسمی سهم خود را از دفترخانه بخواهید. اگر ساختمان تمام است، ناظر تأیید کرده، همهٔ اقساط را داده‌اید و سازنده سند نمی‌دهد، مادهٔ ۱۳ کافی است: اگر سازنده تا ۱۰ روز پس از اعلام دفترخانه حاضر نشود، دفترخانه خودش سند را به نام شما تنظیم می‌کند.

فسخ قرارداد پیش‌فروش کی ممکن است و پول چطور برمی‌گردد؟

فسخ قرارداد پیش‌فروش برای سازنده مسیر ویژه‌ای در قانون دارد: مادهٔ ۱۶ (قسط معوق پس از اخطار دفترخانه و یک ماه مهلت)، جز شرط فسخی که خود قرارداد گذاشته باشد. برای خریدار، جز حق فسخ‌های مادهٔ ۷ (اختلاف متراژ)، خیارهای عمومی قانون مدنی هم سر جایش است و مادهٔ ۶ گفته جریمه مانع آن‌ها نیست. سنجش خیارها در فسخ قولنامه آمده است.

وقتی خریدار به‌خاطر تخلف سازنده فسخ می‌کند، مادهٔ ۸ پول را به ارزش امروز برمی‌گرداند: خسارت با توافق یا کارشناس مرضی‌الطرفین، و اگر توافق نشد سازنده باید همهٔ پرداختی را به قیمت روز بنا، طبق کارشناس منتخب دادگاه، همراه خسارت‌های قانونی دیگر پس بدهد؛ یعنی پول به همان نسبتی برمی‌گردد که بنا گران شده است.

جریمهٔ تأخیر را چطور از سازنده بگیرم؟

  1. موعد را دربیاورید

    تاریخ تحویل و تاریخ سند را از قرارداد بخوانید؛ روزهای تأخیر از فردای همان تاریخ شمرده می‌شود.

  2. حالت را بشناسید

    سند، واحد، مشاعات یا خدمات عمومی؛ هر کدام مبنای جدای مادهٔ ۶ را دارد و با ابزارک بالا مبلغش را حساب کنید.

  3. مدرک جمع کنید

    قرارداد رسمی، رسید اقساط، گزارش ناظر دربارهٔ پیشرفت (مادهٔ ۱۲) و عکس تاریخ‌دار از وضع ساختمان.

  4. کتبی مطالبه کنید

    مبلغ را با استناد به بند مربوط مادهٔ ۶ به‌طور قابل اثبات از سازنده بخواهید؛ اگر سند رسمی را نمی‌دهد، مادهٔ ۱۳ را از دفترخانه بخواهید.

  5. دادخواست بدهید

    داوری اجباری مادهٔ ۲۰ از ۱۴۰۱ نسخ شده است و مطالبهٔ جریمه با دادخواست در دادگستری پیگیری می‌شود.

جریمهٔ بند ۴ تا روزی که سند رسمی تنظیم شود ادامه دارد و جریمهٔ بند ۱ تا روز تحویل؛ هرچه دیرتر مطالبه شود، مبلغ بیشتر است ولی اثبات روزها هم سخت‌تر می‌شود. پس از تنظیم سند، هزینه‌های انتقال را با محاسبه‌گر هزینهٔ انتقال سند بسنجید.

پرسش‌های رایج

مشاور املاک می‌تواند قرارداد پیش‌فروش بنویسد؟

نه. مادهٔ ۲۴ قانون پیش‌فروش ساختمان می‌گوید مشاور املاک پس از مذاکرهٔ اولیه باید دو طرف را برای تنظیم سند رسمی به دفترخانه بفرستد و خودش نمی‌تواند قرارداد پیش‌فروش تنظیم کند. تخلف بار اول تا یک سال و بار دوم تا دو سال تعلیق پروانهٔ کسب دارد و بار سوم پروانه باطل می‌شود.

بانک برای خرید واحد پیش‌فروش وام می‌دهد؟

مادهٔ ۱۰ این حالت را پیش‌بینی کرده است: اگر بانک بر پایهٔ قرارداد پیش‌فروش تسهیلات خرید بدهد، پول وام از طرف خریدار مستقیم به حساب سازنده واریز می‌شود و سهم عرصهٔ همان واحد و حقوق خریدار نسبت به آن، وثیقهٔ بانک می‌شود. شرایط و سقف وام خرید مسکن را در صفحهٔ خودش ببینید.

اگر سازنده بدهکار شود، طلبکارانش واحد پیش‌خریده را توقیف می‌کنند؟

نه. مادهٔ ۱۵ می‌گوید زمین و بنای واحد پیش‌فروش‌شده و اقساط و پول‌هایی که بابتش گرفته یا تعهد شده، پیش از انتقال رسمی به پیش‌خریدار، به نفع سازنده یا طلبکار او بازداشت نمی‌شود. این حمایت با قرارداد رسمی ثبت‌شده در دفترخانه کار می‌کند که پیش‌فروش را در سند مالکیت درج می‌کند.

پیش‌خریدار می‌تواند قراردادش را به دیگری بفروشد؟

بله، ولی واگذاری هم باید با سند رسمی در دفترخانه باشد (مادهٔ ۳). اگر خریدار حقوقش را بی رضایت سازنده واگذار کند، طبق مادهٔ ۱۸ خودش همچنان مسئول پرداخت بها یا عوض قرارداد می‌ماند. سازنده هم حقوق خود را فقط با رضایت همهٔ پیش‌خریداران می‌تواند به دیگری بدهد (مادهٔ ۱۷).

یک واحد را به دو نفر پیش‌فروش کرده‌اند؛ چه کنم؟

قرارداد رسمی پیش‌فروش در سند مالکیت درج و خلاصه‌اش به ادارهٔ ثبت فرستاده می‌شود (مادهٔ ۳)، پس استعلام ثبت پیش‌فروش قبلی را نشان می‌دهد. اگر سازنده بی سند رسمی پیش‌فروش کرده، طبق مادهٔ ۲۳ با شکایت شما به حبس ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی دو تا چهار برابر پول گرفته‌شده محکوم می‌شود.

منبع‌ها

  1. قانون پیش‌فروش ساختمان مصوب ۱۳۸۹/۱۰/۱۲ با اصلاحات ۱۴۰۱/۰۹/۰۶ (سامانهٔ ملی قوانین و مقررات) qavanin.ir
  2. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب ۱۴۰۱، ابلاغ ۱۴۰۳) rc.majlis.ir
  3. آیین‌نامهٔ اجرایی تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۱۴ قانون الزام (پیش‌فروش و مشارکت در ساخت، مصوب ۱۴۰۴/۰۲/۰۷ هیئت وزیران) rc.majlis.ir
عدد یا جمله‌ای در این صفحه نادرست یا کهنه است؟

نظرها و پرسش‌ها

تجربه یا پرسشتان را بنویسید؛ پاسخ و نظر شما به خوانندهٔ بعدی هم کمک می‌کند.

نظر پس از بررسی منتشر می‌شود. ایمیل و شماره نمی‌خواهیم؛ اطلاعات تماس هم ننویسید.

نظرتان رسید و پس از بررسی، معمولاً تا یک روز، همین‌جا منتشر می‌شود.

بیشتر بخوانید

خواندنی‌های مرتبط

ابزار این صفحه

با عددهای خودتان امتحان کنید

ملک‌دان ۹ محاسبه‌گر و ۸ قراردادساز رایگان دارد:همهٔ محاسبه‌گرهاهمهٔ قراردادها