رفتن به محتوای اصلی
خرید، فروش و سند

بیعانه چیست و اگر معاملهٔ خانه به هم بخورد، بیعانه چه می‌شود؟

تحریریهٔ ملک‌دانانتشار به‌روزرسانی ۱۳ دقیقه مطالعه
جواب کوتاه

بیعانه چیست؟ پولی که روز قولنامه می‌دهید و فقط با شرط قرارداد ضبط می‌شود.

بیعانه پولی است که خریدار یا مستأجر هنگام توافق اولیه، معمولاً با امضای قولنامه، می‌پردازد. قانون مدنی مادهٔ ویژهٔ بیعانه ندارد و سرنوشتش را متن قرارداد تعیین می‌کند؛ بیعانهٔ جزء ثمن با برهم‌خوردن معامله برمی‌گردد (مواد ۱۰ و ۲۳۰ قانون مدنی).

سه نقش بیعانه در قولنامه و سرنوشت هر کدام اگر معامله به هم بخورد: بیعانهٔ جزء ثمن به خریدار برمی‌گردد، بیعانه‌ای که وجه التزام نوشته شده فقط از طرف متخلف گرفته می‌شود (مادهٔ ۲۳۰ قانون مدنی) و بیعانه‌ای که بهای حق انصراف است طبق همان شرط فسخ تسویه می‌شود

بیعانه چیست و در معاملهٔ ملک چه نقشی دارد؟

بیعانه مبلغی است که خریدار، یا در اجاره مستأجر، هنگام توافق اولیه می‌پردازد تا معامله جدی شود و طرف مقابل ملک را به دیگری ندهد. در خرید خانه معمولاً همان روز امضای قولنامهٔ خرید و فروش پرداخت می‌شود و در زبان عام به آن «پیش‌بها» هم می‌گویند.

قانون مدنی ماده‌ای با نام بیعانه ندارد، پس نام «بیعانه» به‌تنهایی نمی‌گوید پول چه سرنوشتی دارد. مادهٔ ۱۰ قانون مدنی می‌گوید «قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده‌اند، در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد، نافذ است»؛ یعنی نقش بیعانه را متن خود قرارداد معین می‌کند. در قولنامه‌ها بیعانه یکی از سه نقش را دارد:

نقش بیعانهنشانه‌اش در متن قرارداداگر معامله به هم بخورد
جزء ثمن (نخستین قسط قیمت)«مبلغ … بابت بخشی از ثمن پرداخت شد»با بقیهٔ ثمن به خریدار برمی‌گردد
وجه التزام (جریمهٔ توافقی)«اگر خریدار تا تاریخ … در دفترخانه حاضر نشود، مبلغ … به فروشنده تعلق می‌گیرد»فقط در همان تخلف نوشته‌شده و فقط از متخلف (مادهٔ ۲۳۰)
بهای حق انصراف«هر طرف تا ساعت … روز … حق فسخ دارد و در این صورت …»دقیقاً طبق همان شرط فسخ

نکتهدر بیشتر قولنامه‌های خرید آپارتمان، بیعانه نخستین قسط ثمن معامله است. اگر قرارداد نقش آن را روشن نگفته، دادگاه نقش را از متن و قرائن همان قرارداد می‌فهمد؛ ادعای ضبط بیعانه بی شرط صریح، پشتوانهٔ سستی دارد.

بیعانه با پیش‌پرداخت، ودیعه و وجه التزام چه فرقی دارد؟

بیعانه سرنوشتش را از نقشی می‌گیرد که قرارداد نوشته، ولی پیش‌پرداخت با فسخ یا اقاله به خریدار برمی‌گردد، ودیعهٔ اجاره پایان اجاره پس داده می‌شود و وجه التزام فقط از کسی گرفته می‌شود که همان تخلف نوشته‌شده را کرده است. سه تای اول پیش از پایان معامله پرداخت می‌شوند؛ وجه التزام پولی نیست که از پیش داده شود، مبلغی است که قرارداد برای تخلف معین کرده و پس از تخلف مطالبه می‌شود.

اصطلاحچیستاگر معامله به هم بخورد
بیعانهمبلغ روز توافق اولیه؛ نقشش را قرارداد می‌گویدبسته به نقشی که قرارداد نوشته
پیش‌پرداختبخشی از ثمن که پیش از روز سند پرداخت می‌شودبا فسخ یا اقاله به خریدار برمی‌گردد
ودیعهٔ اجاره (پول پیش، رهن)مبلغی که مستأجر نزد موجر می‌گذارد و پایان اجاره پس می‌گیردبرگشت یا کسرش طبق قرارداد اجاره
وجه التزاممبلغ معین برای تخلف معین، نوشته در قراردادفقط از متخلف؛ دادگاه کم و زیادش نمی‌کند (مادهٔ ۲۳۰)
حق فسخاختیار برهم زدن قرارداد، از قانون یا از شرطپرداخت بیعانه به‌تنهایی حق فسخ نمی‌سازد

یک واژه در قولنامه سرنوشت همان مبلغ را عوض می‌کند. مثال فرضی: خریدار ۵۰۰ میلیون تومان بیعانه داده و بی هیچ حق فسخی روز دفترخانه حاضر نشده است. نتیجه با سه نوشتهٔ متفاوت این است:

  • «مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان بابت بخشی از ثمن پرداخت شد»: پول جزء ثمن است و فروشنده نمی‌تواند آن را به‌جای خسارت نگه دارد. راهش خواستن اجرای معامله است، یا گرفتن خسارتی که با مدرک ثابت کند (مادهٔ ۲۲۱).
  • «اگر خریدار تا تاریخ … برای تنظیم سند در دفترخانه حاضر نشود، ۵۰۰ میلیون تومان پرداختی به‌عنوان وجه التزام به فروشنده تعلق می‌گیرد»: پول به فروشنده می‌رسد و او لازم نیست زیانش را ثابت کند (مادهٔ ۲۳۰).
  • «خریدار تا تاریخ … حق فسخ دارد و در صورت فسخ، ۱۰۰ میلیون تومان از پرداختی کسر می‌شود»: خریداری که در مهلت فسخ کند، باقی پول یعنی ۴۰۰ میلیون تومان را پس می‌گیرد.

اگر خریدار یا فروشنده پشیمان شود، بیعانه چه می‌شود؟

بیعانه با پشیمانی خریدار یا فروشنده خودبه‌خود ضبط یا دو برابر نمی‌شود: اگر قرارداد برای همان تخلف مبلغی ننوشته، بیعانه جزء ثمن می‌ماند و طرف پشیمان همچنان به معامله ملزم است. مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی عقدی را که طبق قانون واقع شده «بین متعاملین و قائم مقام آنها لازم‌الاتباع» می‌داند، «مگر این که به رضای طرفین اقاله یا به علت‌قانونی فسخ شود».

چه پیش آمدهسرنوشت بیعانهمبنا
خریدار سر موعد در دفترخانه حاضر نشده و قرارداد برای همین تخلف مبلغی نوشتههمان مبلغ به فروشنده می‌رسدشرط قرارداد، مادهٔ ۲۳۰
خریدار پشیمان شده و قرارداد چیزی ننوشتهجزء ثمن می‌ماند؛ فروشنده اجرای معامله یا خسارت ثابت‌شده را می‌خواهدمواد ۲۱۹ و ۲۲۱
فروشنده پشیمان شدهخریدار تنظیم سند را می‌خواهد؛ اگر حق فسخ دارد، بیعانه و وجه التزام نوشته‌شده رامادهٔ ۲۱۹ و شرط قرارداد
فروشنده روز دفترخانه حاضر نشدبیعانه جزء ثمن می‌ماند؛ خریدار تنظیم سند و وجه التزام تأخیرِ نوشته‌شده را می‌خواهدمواد ۲۱۹ و ۲۳۰
فروشنده «دو برابر بیعانه» را پیشنهاد می‌دهداگر قرارداد همین را شرط کرده، حق انصراف است؛ وگرنه فقط پیشنهاد اقاله استمادهٔ ۲۱۹
حادثه‌ای بیرون از اختیار هر دو، مثل توقیف ملک به حکم دادگاه، معامله را ناشدنی کردوجه التزام از کسی که تقصیر ندارد گرفته نمی‌شود؛ اگر معامله برهم بخورد، بیعانه به خریدار برمی‌گرددمادهٔ ۲۲۹
خریدار وام مسکن نگرفتفقط اگر گرفتن وام شرط قرارداد بوده، راه برگشت پول باز استشرط قرارداد

باور رایج «فروشنده با دو برابر کردن بیعانه آزاد است» قاعدهٔ قانونی ندارد. خریداری که ملک را می‌خواهد می‌تواند پیشنهاد را نپذیرد و تنظیم سند را بخواهد؛ و خریداری که وامش جور نشده، اگر شرط وام را در قرارداد ننوشته، با همان قواعد پشیمانی روبه‌روست.

هشداراگر فروشنده پس از گرفتن بیعانه ملک را به نفر دوم فروخت، بیعانه فقط بخشی از مسئله است؛ حق خریدار اول در برابر فروش مال دیگری در ملک مستحق‌للغیر آمده است. پیش از پرداخت، مالکیت فروشنده را با استعلام سند ملک بسنجید.

بیعانه در صورت فسخ معامله، اقاله یا بطلان چه می‌شود؟

در فسخ و بطلان، بیعانه‌ای که جزء ثمن است به خریدار برمی‌گردد و در اقاله همان می‌شود که اقاله‌نامه می‌نویسد؛ وجه التزام در هر سه فقط از طرفی گرفته می‌شود که تخلف کرده است. فسخ یعنی یک طرف با حقی که قانون یا قرارداد داده معامله را برهم می‌زند؛ اقاله یعنی دو طرف با هم توافق می‌کنند؛ بطلان یعنی معامله از اول درست بسته نشده است.

  • فسخ: بیعانه‌ای که جزء ثمن است با ثمن به خریدار برمی‌گردد و وجه التزام فقط از طرفی گرفته می‌شود که تخلف کرده است. خیارها، مهلت‌ها و متن اظهارنامه در شرایط فسخ قولنامه آمده است.
  • اقاله: مادهٔ ۲۸۳ قانون مدنی می‌گوید «بعد از معامله طرفین می‌توانند به تراضی آن را اقاله و تفاسخ کنند». سرنوشت بیعانه همان است که در اقاله‌نامه می‌نویسید؛ مبلغ برگشتی، تاریخ پرداخت و هر کسر را صریح بنویسید.
  • بطلان: مادهٔ ۳۶۵ قانون مدنی می‌گوید «بیع فاسد اثری در تملک ندارد» و مادهٔ ۳۶۶ هر کس را که «به بیع فاسد مالی را قبض کند» به رد آن «به صاحبش» مکلف می‌کند؛ پس بیعانه‌ای که در معاملهٔ باطل گرفته شده، پس داده می‌شود.

نکتهقولنامه‌ای که کد رهگیری قولنامه گرفته، پس از فسخ یا اقاله باید در همان بنگاه یا دفترخانه هم بسته شود تا قرارداد برهم‌خورده در سامانه باز نماند و برگشت بیعانه مدرک رسمی داشته باشد. اگر یک‌طرفه فسخ کرده‌اید، تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۱ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳) دعوای تنفیذ فسخ معاملهٔ ثبت‌شده را وقتی می‌شنود که «ظرف پانزده روز پس از اعمال حق فسخ» اظهارنامهٔ رسمی فرستاده و ظرف پانزده روز بعد دعوا طرح شود؛ کم‌خطرترین راه رعایت همین دو مهلت است.

استرداد بیعانه: پس گرفتن بیعانه چه مراحلی دارد؟

استرداد بیعانه با خواندن بند قرارداد شروع می‌شود، نه با دادگاه. اگر حق با شماست و طرف مقابل پول را پس نمی‌دهد، این گام‌ها را به ترتیب بروید:

  1. نقش بیعانه را از متن قرارداد پیدا کنید

    جزء ثمن، وجه التزام یا بهای حق فسخ.

  2. مدرک پرداخت را کنار هم بگذارید

    رسید بانکی، رسید امضاشده، پیامک بانک و هر نوشته‌ای که مبلغ و تاریخ را نشان دهد.

  3. درخواست برگشت پول را کتبی و تاریخ‌دار بفرستید؛ اظهارنامه از دفتر خدمات الکترونیک قضایی تاریخ اعلام را ثابت می‌کند. اگر قولنامه کد رهگیری دارد و آن را فسخ کرده‌اید، اظهارنامه را ظرف پانزده روز پس از فسخ بفرستید.

  4. اگر دو طرف بر برهم زدن معامله توافق دارند، اقاله‌نامه را با مبلغ و تاریخ برگشت پول امضا کنید و در بنگاه یا دفترخانه ثبت کنید.

  5. اگر پاسخی نیامد، دعوای استرداد وجه، و اگر قرارداد را فسخ کرده‌اید دعوای تنفیذ فسخ، از دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود؛ در قولنامهٔ دارای کد رهگیری، دعوای تنفیذ فسخ ظرف پانزده روز پس از اظهارنامه.

نکتهرسید بانکی ثابت می‌کند پولی رفته، نه اینکه آن پول چه نقشی داشته است. نقش را فقط نوشتهٔ قرارداد یا رسید شرح‌دار ثابت می‌کند؛ پس در شرح واریز هم بنویسید «بیعانهٔ قولنامهٔ مورخ …، جزء ثمن».

بیعانه در قرارداد اجاره و رهن با ودیعه چه فرقی دارد؟

بیعانه در اجاره مبلغی است که مستأجر پیش از امضای قرارداد می‌دهد تا موجر خانه را به دیگری ندهد؛ ودیعه (پول پیش یا رهن) مبلغی است که با قرارداد اجاره پرداخت و در پایان اجاره پس گرفته می‌شود. بیعانهٔ رزرو تا قرارداد بسته نشده، ودیعه نیست.

بیعانهٔ اجاره قاعدهٔ جدایی ندارد و قواعد عمومی قرارداد بر آن حاکم است. اگر در رسید نوشته شده «بابت بخشی از ودیعه»، با امضای قرارداد جزء ودیعه می‌شود؛ اگر قرارداد بسته نشد، برگشتش به همان رسید بسته است. موجری که بی شرط نوشته‌شده بیعانه را نگه می‌دارد، باید ثابت کند مستأجر تعهدی را شکسته و زیانی زده است (مادهٔ ۲۲۱).

  • مبلغ به عدد و حروف، و اینکه «بابت بخشی از ودیعه» است یا «بابت اجاره‌بهای ماه اول».
  • تاریخی که قرارداد اجاره باید تا آن روز امضا شود.
  • اگر قرارداد بسته نشد، چه مبلغی و تا چه روزی برمی‌گردد؛ و اگر مستأجر منصرف شد، چه مبلغی کسر می‌شود.
  • نشانی خانه، نام موجر و مستأجر و شمارهٔ حساب گیرنده.

قرارداد نهایی را با قرارداد اجارهٔ مسکن بنویسید و همین مبلغ را در بند ودیعه یا اجاره‌بها بیاورید تا دو بار حساب نشود.

بیعانه خرید خانه چند درصد است؟

در معامله‌های ۱۴۰۵ تهران، به تجربهٔ مشاوران املاک (استعلام ملک‌دان، مهر ۱۴۰۵)، خریدار معمولاً ۴۰ تا ۵۰ درصد ثمن را روز قولنامه یا مبایعه‌نامه می‌پردازد و مالکان، به‌ویژه هنگام جهش دلار، ۶۰ تا ۷۰ درصد می‌خواهند. قانون درصدی برای بیعانه معین نکرده و این عدد عرف بازار است، نه عدد رسمی؛ بیعانهٔ کوچکی که چند روز پیش از قولنامه برای نگه داشتن ملک داده می‌شود، عدد عرفی منبع‌دار ندارد. مرحله‌های بعدی پرداخت تا روز سند در مبایعه‌نامهٔ ملک آمده است.

پرداخت روز قولنامه از ثمن ۱۰ میلیارد تومانی (مثال فرضی)مبلغ روز قولنامهمانده تا تحویل و سند
۴۰ درصد (کف الگوی نزدیک به خریدار)۴ میلیارد تومان۶ میلیارد تومان
۵۰ درصد (سقف الگوی نزدیک به خریدار)۵ میلیارد تومان۵ میلیارد تومان
۷۰ درصد (سقف الگوی نزدیک به فروشنده)۷ میلیارد تومان۳ میلیارد تومان

به‌جای درصد، سه پرسش مبلغ درست را نشان می‌دهد: تا روز دفترخانه چقدر فاصله است، اگر یکی منصرف شد چه مبلغی از دست می‌رود، و آیا فروشنده با این پول بدهی یا رهن ملک را تسویه می‌کند. بیعانهٔ بزرگ‌تر بی شرط ضبط، فروشنده را پای معامله نگه نمی‌دارد؛ آنچه او را نگه می‌دارد وجه التزام روزانهٔ تأخیر و فاصلهٔ کوتاه تا دفترخانه است.

بیعانه را به فروشنده بدهیم یا مشاور املاک؟

بیعانهٔ خرید را به حساب بانکی خود فروشنده، یعنی مالکی که نامش در سند است، واریز کنید. واریز به حساب مشاور املاک یا شخص سوم فقط وقتی درست است که در قولنامه نام گیرنده و سمت او، مثلاً وکیل رسمی مالک، نوشته شده باشد.

بنگاه گیرندهٔ بیعانه نیست: طبق پاسخ رسمی اتحادیهٔ مشاوران املاک تهران، گرفتن بیعانه از طرفین قرارداد برای مشاور املاک ممنوع است. کمیسیون بنگاه هم حساب جداگانه دارد و با بیعانه یکی نیست؛ نرخ و زمان پرداختش را در کمیسیون خرید و فروش ملک ببینید.

بند بیعانه را در قولنامه چطور بنویسیم؟

بند بیعانه باید سه چیز را بی ابهام بگوید: مبلغ و تاریخ پرداخت، نقش پول، و سرنوشتش در انصراف هر طرف. یکی از سه متن را بسته به خواستتان در قولنامه یا مبایعه‌نامهٔ ملک بیاورید:

  • جزء ثمن: «مبلغ … تومان (به حروف …) در تاریخ … به حساب شمارهٔ … به نام فروشنده واریز شد و جزء ثمن معامله است.»
  • با وجه التزام: «مبلغ … تومان جزء ثمن است. اگر خریدار تا تاریخ … از انجام معامله خودداری کند، مبلغ … تومان از آن به‌عنوان وجه التزام به فروشنده تعلق می‌گیرد؛ اگر فروشنده خودداری کند، افزون بر برگرداندن آن، مبلغ … تومان وجه التزام به خریدار می‌پردازد.»
  • با حق انصراف: «هر یک از طرفین تا ساعت … روز … حق فسخ دارد. اگر خریدار فسخ کند، مبلغ … تومان از پرداختی کسر و باقی ظرف … روز پس داده می‌شود؛ اگر فروشنده فسخ کند، پرداختی به‌اضافهٔ مبلغ … تومان پس داده می‌شود.»

هشدارحق فسخ بی مدت معین، هم شرط و هم معامله را باطل می‌کند؛ مادهٔ ۴۰۱ قانون مدنی می‌گوید «اگر برای خیار شرط مدت نشده باشد هم شرط خیار و هم بیع باطل است». پس روز و ساعت پایان مهلت را بنویسید. جملهٔ کلی «اگر خریدار منصرف شود، بیعانه مال فروشنده است» هم ممکن است حق انصراف بی‌مدت خوانده شود؛ ضبط را به تخلف و تاریخ ببندید، مثل متن دوم.

رسید بیعانه هم همین‌ها را دارد: نام و کد ملی پرداخت‌کننده و گیرنده، نشانی و پلاک ثبتی ملک، مبلغ به عدد و حروف، تاریخ و روش پرداخت، و شمارهٔ همان بند قولنامه. قراردادساز قولنامهٔ ملک‌دان جای همهٔ این‌ها را در متن دارد.

پرسش‌های رایج

بیعانه یعنی چه به زبان ساده؟

بیعانه یعنی بخشی از پول که پیش از همهٔ آن داده می‌شود تا معامله قطعی شود. مثال: خانه‌ای ۵ میلیارد تومانی را می‌خرید، روز قولنامه ۲ میلیارد تومان می‌دهید و ۳ میلیارد مانده را روز دفترخانه؛ آن ۲ میلیارد بیعانه است و از قیمت کم می‌شود.

بیعانه درست است یا بیانه؟

«بیعانه» درست است و «بیانه» غلط رایج نوشتاری است. واژه از «بیع» به معنی خرید و فروش می‌آید و در لغت‌نامهٔ دهخدا به معنی پیش‌بها، یعنی پولی که برای نگه داشتن کالا پیش از پرداخت کامل بها داده می‌شود، آمده است. در قولنامه هم «بیعانه» بنویسید.

بیعانه بدون قولنامه اعتبار دارد؟

پرداخت بیعانه بی نوشته باطل نیست، چون عقد با هر چیزی که دلالت بر قصد کند محقق می‌شود (مادهٔ ۱۹۱ قانون مدنی)؛ ولی اثباتش سخت است. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات (۱۴۰۳) هم «دعوای استرداد عوضین» را استثنا کرده؛ یعنی دعوای پس گرفتن پول شنیدنی است. پیش از پرداخت، رسید شرح‌دار بگیرید و قولنامه را با کد رهگیری ببندید.

بیعانه در قانون مدنی آمده است؟

نه، قانون مدنی مادهٔ جداگانه‌ای با نام بیعانه ندارد. حکمش از قواعد عمومی قرارداد می‌آید: مادهٔ ۱۰ برای نفوذ شرط‌های قرارداد، مادهٔ ۲۱۹ برای لازم بودن معامله، مادهٔ ۲۳۰ برای وجه التزام و مادهٔ ۲۸۳ برای اقاله. به همین دلیل نقش بیعانه را باید در خود قرارداد صریح نوشت.

بیعانه تا چند روز اعتبار دارد؟

قانون مدتی برای اعتبار بیعانه معین نکرده است؛ اعتبارش تا همان تاریخی است که قرارداد برای امضای قطعی یا روز دفترخانه نوشته است. اگر تاریخی نیامده، گذشت زمان به‌تنهایی بیعانه را قابل ضبط نمی‌کند و هر طرف می‌تواند انجام معامله را بخواهد؛ پس روز نهایی را به تاریخ بنویسید.

حکم پس ندادن بیعانه چیست؟

پس ندادن بیعانه‌ای که حق برگشتش ثابت است، دعوای حقوقی استرداد وجه است، نه جرم؛ بیعانهٔ جزء ثمن به مالکیت گیرنده رفته و نگه داشتنش خیانت در امانت نیست. فقط اگر پول به‌عنوان امانت سپرده شده تا در حالت معینی پس داده شود، شکایت کیفری هم مطرح است. راهش اظهارنامه و بعد دعوای استرداد وجه است.

صاحبخانه بیعانه گرفت و خانه را به نفر دیگری اجاره داد؛ چه کنم؟

اگر فقط بیعانهٔ رزرو داده‌اید و قرارداد اجاره امضا نشده، بیعانه را پس بخواهید و اگر رسید برای همین تخلف مبلغی شرط کرده، آن را هم. اگر قرارداد اجاره امضا شده بود، اجارهٔ دوم برای همان مدت معامله به مال دیگری است و طبق مادهٔ ۲۴۷ قانون مدنی بی اجازهٔ شما نافذ نیست.

اگر سند ملک مشکل داشت، بیعانه برمی‌گردد؟

اگر معلوم شود فروشنده مالک نیست، مادهٔ ۳۹۱ قانون مدنی می‌گوید «بایع باید ثمن مبیع را مسترد دارد»، پس بیعانه برمی‌گردد. اگر سند در رهن یا بازداشت است و قولنامه آزاد بودن آن را شرط کرده، تخلف از شرط حق فسخ می‌دهد و بیعانه با فسخ برمی‌گردد؛ پیش از پرداخت، سند را با استعلام سند ملک بسنجید.

بیعانه را نقد بدهیم یا با چک؟

واریز بانکی از حساب خودتان به حساب فروشنده بهترین مدرک است، چون تاریخ، مبلغ و گیرنده را ثبت می‌کند. چک هم شدنی است، ولی تا وصول نشده پرداخت حساب نمی‌شود؛ در قولنامه بنویسید پرداخت با چک «پس از وصول» انجام‌شده است. پول نقد را بی رسید امضاشده ندهید.

منبع‌ها

  1. قانون مدنی؛ مواد ۱۰، ۱۹۱، ۲۱۹، ۲۲۱، ۲۲۹، ۲۳۰، ۲۴۷، ۲۸۳، ۳۶۵، ۳۶۶، ۳۹۱ و ۴۰۱ (سامانهٔ قوانین مرکز پژوهش‌های مجلس) rc.majlis.ir
  2. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳)، مادهٔ ۱ و تبصرهٔ ۱ (سامانهٔ قوانین مرکز پژوهش‌های مجلس) rc.majlis.ir
  3. درگاه خدمات الکترونیک قضایی قوهٔ قضاییه (اظهارنامه و دادخواست) adliran.ir
عدد یا جمله‌ای در این صفحه نادرست یا کهنه است؟

نظرها و پرسش‌ها

نظرتان رسید و پس از بررسی، معمولاً تا یک روز، همین‌جا منتشر می‌شود.

بیشتر بخوانید

خواندنی‌های مرتبط

ابزار این صفحه

با عددهای خودتان امتحان کنید

ملک‌دان ۹ محاسبه‌گر و ۸ قراردادساز رایگان دارد:همهٔ محاسبه‌گرهاهمهٔ قراردادها