رفتن به محتوای اصلی
قراردادسازرایگان، بی‌ثبت‌نامقابل ویرایش

تهاتر ملک؛ قرارداد معاوضه و حساب مابه‌التفاوت با قیمت روز

نسخهٔ متن ۱ به‌روزرسانی
جواب کوتاه

تهاتر ملک یعنی دو مالک ملکشان را با هم عوض کنند؛ نام قانونی آن معاوضه است (مادهٔ ۴۶۴ قانون مدنی). اگر ارزش دو ملک برابر نباشد، صاحب ملک ارزان‌تر مابه‌التفاوت می‌دهد و عقد همچنان معاوضه است. هر طرف ۵٪ ارزش معاملاتی ملکی را که واگذار می‌کند مالیات می‌پردازد (مادهٔ ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم).

عدد
۵٪ ارزش معاملاتی ملکِ واگذارشده، جدا برای هر طرف
حوزه
مالیات نقل‌وانتقال در معاوضهٔ ملک با ملک
منبع
مواد ۵۹ و ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم
بازبینی ملک‌دان

قراردادساز دارد آماده می‌شود…

چند لحظه صبر کنید؛ روی اینترنت کند کمی بیشتر طول می‌کشد.

تهاتر ملک چیست و نام قانونی‌اش چیست؟

در بازار به عوض کردن ملک با ملک، یا ملک با طلا، خودرو و مصالح، «تهاتر» می‌گویند. قانون مدنی این کار را «معاوضه» می‌نامد: عقدی که «یکی از طرفین مالی می‌دهد به عوض مال دیگر» بی‌آنکه یکی ثمن و دیگری مبیع باشد (مادهٔ ۴۶۴ قانون مدنی). برای همین در قرارداد و دفترخانه باید واژهٔ «معاوضه» بیاید، نه «تهاتر».

تهاتر در قانون معنای دیگری دارد: وقتی دو نفر به هم بدهکار باشند، دو بدهی به اندازهٔ کمترشان خودبه‌خود ساقط می‌شود (مادهٔ ۲۹۴ قانون مدنی). نوشتن «قرارداد تهاتر» به‌جای «قرارداد معاوضه» نام عقد را مبهم می‌کند.

معاوضه (تهاتر بازار)تهاتر قانونیبیع (خرید و فروش)
چه چیزی جابه‌جا می‌شودمال در برابر مالدو بدهی هم‌جنسمال در برابر پول
مادهٔ قانون مدنی۴۶۴ و ۴۶۵۲۹۴ تا ۲۹۹۳۳۸ به بعد
خیار تأخیر ثمن و خیار مجلسجاری نیست (مادهٔ ۴۵۶)—جاری است
خیار غبن، عیب، تدلیس و تخلف شرطجاری است—جاری است
مالیات نقل‌وانتقالهر طرف برای ملک خودش—فروشنده

مابه‌التفاوت تهاتر ملک را چطور حساب کنیم؟

مابه‌التفاوت تفاضل ارزش توافقی دو ملک است و صاحب ملک کم‌ارزش‌تر آن را می‌پردازد. ابزارک زیر ارزش هر ملک را از متراژ و برآورد روز قیمت هر متر در همان محله و همان سن بنا حساب می‌کند؛ قیمت هر متر را می‌توانید با عدد توافقی خودتان عوض کنید.

مابه‌التفاوت معاوضهٔ ملک

تخمینی
ملک شما
متر
تومان
ملک طرف مقابل
متر
تومان
ارزش ملک شما—
ارزش ملک طرف مقابل—
مابه‌التفاوت—

نکتهارزش توافقی فقط مبنای مابه‌التفاوت است. مالیات نقل‌وانتقال بر «ارزش معاملاتی» هر ملک حساب می‌شود که دفترخانه اعلام می‌کند و معمولاً با قیمت بازار فرق دارد.

اگر بر ارزش دو ملک توافق نمی‌کنید، می‌توانید ارزیابی کارشناس رسمی دادگستری را بخواهید و در قرارداد بنویسید نظر او ملاک مابه‌التفاوت است و هزینه‌اش با کیست. کارشناس هر دو ملک را در یک تاریخ بسنجد تا نوسان قیمت میان دو بازدید عدد را کج نکند.

یک متر خانهٔ قدیمی با چند متر آپارتمان نوساز عوض می‌شود؟

هر متر خانهٔ قدیمی با نسبت قیمت هر متر دو ملک عوض می‌شود: اگر هر متر خانهٔ قدیمی شما ۶۰ میلیون و هر متر آپارتمان نوساز ۹۰ میلیون تومان باشد (عددهای فرضی)، هر متر شما با دوسوم متر آن آپارتمان برابر است. در ابزارک مابه‌التفاوت سن بنای هر ملک را انتخاب کنید تا همین نسبت را با برآورد روز محله ببینید و بدانید کل ملک شما برابر چند متر در محلهٔ طرف مقابل است.

  • سن بنا را جدا بسنجید: برآورد ملک‌دان برای هر محله سه بازهٔ نوساز، چندساله (۵ تا ۲۰ سال) و قدیمی (۲۱ تا ۴۰ سال) دارد.
  • زمین و کلنگی را با قیمت آپارتمان نسنجید؛ ارزش آن به متراژ زمین، پروانه و عقب‌نشینی بسته است. قیمت هر متر را در ابزارک دستی بگذارید.
  • اگر تهاتر با ارزیابی قیمت خانهٔ خودتان شروع شود، چانه‌زنی روی عدد است نه روی حدس.
  • قیمت روز همهٔ محله‌ها در قیمت آپارتمان در تهران هست.

مالیات تهاتر ملک با ملک را چه کسی می‌دهد؟

در تهاتر ملک با ملک هر دو طرف مالیات نقل‌وانتقال می‌دهند، هر کدام برای ملکی که واگذار می‌کند. مادهٔ ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم نقل‌وانتقال قطعی غیر از بیع را هم مشمول مالیات نقل‌وانتقال می‌داند و می‌گوید: «چنانچه عوضین، هر دو ملک باشند هر یک از متعاملین … مالیات نقل و انتقال قطعی مربوط به ملک واگذاری خود را پرداخت خواهند نمود».

نرخ همان ۵٪ ارزش معاملاتی است (مادهٔ ۵۹ همان قانون). پس اگر ارزش معاملاتی ملک شما ۳۰۰ میلیون تومان و ملک طرف مقابل ۲۰۰ میلیون تومان باشد، شما ۱۵ میلیون و او ۱۰ میلیون تومان مالیات می‌دهد؛ مابه‌التفاوت پولی روی این عدد اثری ندارد.

عوارض شهرداری، حق‌الثبت و حق‌التحریر هم، بنا بر رویهٔ دفترخانه، برای انتقال هر ملک جدا حساب می‌شود. صورتحساب کامل هر ملک را در هزینهٔ انتقال سند ببینید و در قرارداد بنویسید هر هزینه با کیست.

نکتهمالیات بر عایدی سرمایه جدا از مالیات نقل‌وانتقال است: قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی (۱۴۰۴) آن را بر تفاوت ارزش انتقال و ارزش تحصیل وضع کرده و در معاوضه هر طرف واگذارکنندهٔ ملک خودش است؛ پس بسته به مدت تملک و معافیت‌ها ممکن است هر دو طرف مشمول شوند. شرح و وضعیت اجرایی‌اش در همان صفحهٔ هزینهٔ انتقال سند آمده است.

کمیسیون مشاور املاک در تهاتر ملک چقدر است؟

کمیسیون تهاتر ملک در تعرفهٔ اتحادیهٔ مشاوران املاک تهران ردیف جدایی ندارد و نزدیک‌ترین مبنای رسمی، تعرفهٔ خرید و فروش است: ۰٫۲۵٪ ارزش معامله از هر طرف به‌علاوهٔ ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزودهٔ همان کمیسیون. پس مبنای کمیسیون (ارزش هر ملک، ارزش ملک گران‌تر یا جمع دو ملک) را پیش از امضا با مشاور توافق و در مادهٔ هزینه‌های قرارداد بنویسید.

درصدهای دیگری که در آگهی‌ها و نوشته‌های اینترنتی برای «کمیسیون تهاتر» گفته می‌شود در تعرفهٔ منتشرشدهٔ اتحادیهٔ تهران نیامده است؛ اگر مشاور عددی بیش از تعرفه خواست، مبنایش را بپرسید و پیش از امضا مکتوب کنید.

کمیسیون هر طرف بر پایهٔ ارزش ملکش را در محاسبهٔ کمیسیون خرید و فروش ببینید.

چرا شرط هم‌زمانی دو انتقال در تهاتر ملک لازم است؟

شرط هم‌زمانی در تهاتر ملک لازم است چون انتقال هر دو ملک، بنا بر رویهٔ دفترخانه، جدا ثبت می‌شود و اگر یکی زودتر انجام شود و انتقال دیگری به سبب رهن، بازداشت یا نیامدن طرف عقب بیفتد، یک نفر ملکش را داده و ملکی نگرفته است. قراردادساز ملک‌دان این بند را پیش‌فرض می‌گذارد: هیچ انتقالی پیش از دیگری انجام نمی‌شود و اگر انتقال یکی ممکن نشود، انتقال دیگری هم انجام نمی‌شود.

نکتهٔ دوم کمتر گفته می‌شود: مادهٔ ۴۵۶ قانون مدنی خیار تأخیر ثمن را «مخصوص بیع» می‌داند و مادهٔ ۴۶۵ می‌گوید «در معاوضه احکام خاصه بیع جاری نیست». پس برای دیر پرداخت شدن مابه‌التفاوت نمی‌شود به خیار تأخیر ثمن تکیه کرد، هرچند خیارهای عمومی مثل غبن، عیب، تدلیس و تخلف شرط در معاوضه هم هست. قرارداد ملک‌دان حق فسخ برای پرداخت‌نشدن مابه‌التفاوت را صریح می‌نویسد.

اگر یک طرف از تهاتر ملک منصرف شد چه می‌شود؟

انصراف یک طرف قرارداد معاوضهٔ امضاشده را برهم نمی‌زند، چون عقد لازم است و فقط با اقاله یا یکی از دلیل‌های قانونی فسخ برهم می‌خورد (مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی)؛ طرف دیگر می‌تواند الزام به انتقال سند و وجه التزام نوشته‌شده را بخواهد.

  • وجه التزام: مبلغی که قرارداد برای تخلف نوشته، همان است و دادگاه آن را کم یا زیاد نمی‌کند (مادهٔ ۲۳۰)؛ برای هر روز تأخیر در حضور یا تحویل، مبلغ روزانه بنویسید.
  • بی وجه التزام: زیان‌دیده فقط اگر شرایط مادهٔ ۲۲۱ جمع باشد خسارت می‌گیرد و باید مبلغ زیان را ثابت کند.
  • حق فسخ قراردادی: اگر می‌خواهید در حالت معینی، مثلاً جور نشدن وام یا فک رهن، راه خروج داشته باشید، همان حالت را با مهلت روشن در قرارداد بنویسید.

تهاتر ملک چه مزایا و معایبی دارد؟

مزیت اصلی تهاتر ملک این است که خانهٔ تازه بی فروش خانهٔ قبلی و بی گذراندن مدتی بی‌خانه به دست می‌آید؛ عیب اصلی‌اش این است که دو معامله به هم گره می‌خورد و مشکل هر ملک کل معامله را نگه می‌دارد.

مزیتعیب
بی نیاز به پیدا کردن خریدار و فروشندهٔ جداباید کسی را یافت که هم ملک شما را بخواهد و هم ملک او را بخواهید
پول کمتری جابه‌جا می‌شود؛ فقط مابه‌التفاوتارزش‌گذاری دو ملک دو جای اختلاف است، نه یکی
هر دو انتقال در یک روز؛ کسی بی‌خانه نمی‌ماندرهن، بازداشت یا نبود سند هر ملک، معاملهٔ دیگری را هم نگه می‌دارد
در بازار کم‌معامله، راه فروش ملکی که خریدار نقدی نداردخیار تأخیر ثمن نیست؛ حق فسخ را باید خود قرارداد بدهد
هزینه‌ها و مالیات هر طرف روشن استدو صورتحساب مالیات و هزینهٔ سند، برای هر ملک جدا

تهاتر ملک رهنی، مستأجردار یا بی سند تک‌برگ: پیش از امضا چه بسنجیم؟

ملک رهنی، مستأجردار یا بی سند تک‌برگ را هم می‌شود تهاتر کرد، به شرط آنکه پیش از امضا وضعیت ثبتی هر دو سند استعلام شود، فک رهن و تخلیه یا تکلیف ودیعه در قرارداد زمان‌بندی شود و مالک واقعی طرف مقابل وارسی شود.

  1. استعلام هر دو ملک

    وضعیت رهن، بازداشت و ممنوع‌المعامله بودن هر دو سند را پیش از امضا بگیرید؛ استعلام سند ملک راهش را می‌گوید.

  2. ملک در رهن بانک

    بنویسید فک رهن پیش از روز دفترخانه انجام می‌شود و اگر از محل مابه‌التفاوت است، پول مستقیم به حساب بانک می‌رود نه به مالک.

  3. ملک مستأجردار

    مبلغ ودیعه و پایان اجاره را بنویسید و روشن کنید چه کسی ودیعه را برمی‌گرداند؛ کسر ودیعه از مابه‌التفاوت هم شدنی است.

  4. سند دفترچه‌ای یا قولنامه‌ای

    ملکی که سند تک‌برگ ندارد ممکن است روز دفترخانه منتقل نشود؛ ارزش توافقی آن را با این ریسک بسنجید.

  5. مالک واقعی

    سند، کارت ملی و اگر وکیل امضا می‌کند وکالت‌نامهٔ رسمی را ببینید؛ معاوضه با غیرمالک همان خطر ملک مستحق‌للغیر را دارد.

  6. کاربری هر ملک

    اگر یکی تجاری و دیگری مسکونی است، کاربری را در سند و پایان‌کار ببینید، نه در گفتهٔ طرف؛ مغازه‌ای که فقط سرقفلی دارد مالکیت ملک نیست و معاوضه‌اش با آپارتمان، معاوضهٔ ملک با ملک نیست. ارزش معاملاتی و مالیات هر ملک هم بر پایهٔ کاربری خودش حساب می‌شود.

کلاهبرداری در تهاتر ملک چه شکلی دارد؟

کلاهبرداری در تهاتر ملک بیشتر از راه ارزش‌گذاری پرباد، ملکی که مال طرف نیست، یا انتقال یک‌طرفه پیش می‌آید؛ یعنی شما ملکتان را منتقل می‌کنید و عوض را دیر، کم یا هرگز نمی‌گیرید.

  • ارزش پرباد: ملک یا کالای طرف مقابل را بالاتر از بازار قیمت می‌گذارند تا مابه‌التفاوت به سودشان شود؛ قیمت هر متر را با برآورد روز محله یا کارشناس رسمی بسنجید.
  • ملک دیگری: کسی که فقط قولنامه یا وکالت غیررسمی دارد، ملک را مال خود جا می‌زند؛ سند رسمی و استعلام ثبتی را به نام خود او ببینید.
  • انتقال یک‌طرفه: از شما می‌خواهند سندتان را زودتر منتقل کنید و قول عوض را بعداً بدهند؛ شرط هم‌زمانی همین را می‌بندد.
  • عوض نامعلوم: «مصالح به ارزش فلان» یا «طلا معادل فلان مبلغ» بی مشخصات، دست طرف را برای تحویل کمتر باز می‌گذارد.

تهاتر ملک با طلا، سکه، خودرو یا مصالح ساختمانی ممکن است؟

تهاتر ملک با طلا، سکه، خودرو یا مصالح ساختمانی ممکن است، چون مادهٔ ۴۶۴ قانون مدنی عوض را «مال» می‌داند و آن را به ملک محدود نمی‌کند. چیزی که این معامله‌ها را خطرناک می‌کند، مبهم بودن عوض است؛ مورد معامله «باید مبهم نباشد» (مادهٔ ۲۱۶ قانون مدنی).

  • طلا و سکه: وزن، عیار یا نوع سکه، تعداد و زمان تحویل را بنویسید، نه «معادل فلان مبلغ طلا».
  • دلار و ارز دیگر: نوع ارز، مبلغ، روش و زمان تحویل را بنویسید؛ خرید و فروش ارز میان اشخاص بیرون از صرافی مجاز با مقررات ارزی محدود شده است، پس پیش از گذاشتن ارز به‌جای عوض، این محدودیت را بسنجید.
  • خودرو: شمارهٔ شاسی و پلاک، مدل و زمان انتقال سند خودرو را بنویسید؛ انتقال خودرو سند جدا دارد.
  • مصالح ساختمانی: نوع، مقدار، استاندارد، محل و موعد تحویل هر قلم را فهرست کنید؛ تحویل اقساطی مصالح را با جدول زمانی بنویسید.
  • در همهٔ این‌ها، انتقال سند ملک را به تحویل کامل عوض شرط کنید.

تهاتر زمین یا کلنگی با آپارتمانی که هنوز ساخته نشده چه فرقی دارد؟

عوض کردن زمین یا خانهٔ کلنگی با آپارتمانی که هنوز ساخته نشده، معاوضهٔ دو ملک موجود نیست و قانون آن را پیش‌فروش ساختمان می‌داند. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات، مادهٔ ۱ قانون پیش‌فروش ساختمان را چنین اصلاح کرده: هر قرارداد «با هر عنوانی» که مالک رسمی زمین با آن مشارکت در ساخت کند، یا کسی متعهد به ساخت و تحویل واحد ساختمانی مشخص شود، پیش‌فروش ساختمان محسوب می‌شود.

  • زمین یا کلنگی در برابر چند واحد پس از ساخت: این همان مشارکت در ساخت است؛ سهم هر طرف، زمان‌بندی و ضمانت‌ها را در قرارداد مشارکت در ساخت بنویسید و راهنمایش را در مشارکت در ساخت ببینید.
  • آپارتمان موجود در برابر واحد پیش‌فروش: یک طرف ملک می‌دهد و طرف دیگر تعهد ساخت؛ قواعد قانون پیش‌فروش ساختمان، از جمله پیوست پروانهٔ ساختمانی، بر سهم دوم بار می‌شود.
  • دو ملک ساخته‌شده با سند: همان معاوضهٔ مادهٔ ۴۶۴ است و قراردادساز همین صفحه برایش ساخته شده.

قرارداد تهاتر ملک چه شرایطی برای صحت دارد؟

قرارداد تهاتر ملک مثل هر معامله‌ای چهار شرط اساسی مادهٔ ۱۹۰ قانون مدنی را می‌خواهد: قصد و رضای دو طرف، اهلیت آن‌ها، موضوع معین، و مشروع بودن جهت معامله.

  • موضوع معین: هر دو عوض با پلاک ثبتی، متراژ، طبقه، پارکینگ و انباری، یا با وزن و عیار و شاسی، نوشته شود؛ مورد معامله «باید مبهم نباشد» (مادهٔ ۲۱۶).
  • قدرت بر تسلیم: مالی که فروشنده قدرت تسلیمش را ندارد، طبق مادهٔ ۳۴۸ در بیع باطل است؛ در معاوضه هم ملک بازداشت‌شده یا در تصرف دیگری را بی تکلیف روشن نگذارید.
  • اهلیت و سمت: امضاکننده یا خود مالک است یا وکیل با وکالت رسمی؛ ملک صغیر و محجور قواعد ولی و قیم را دارد.
  • نام عقد: «معاوضه» بنویسید؛ تهاتر در قانون معنای دیگری دارد.

قرارداد تهاتر ملک کجا ثبت می‌شود؟

قرارداد عادی معاوضه بین طرفین معتبر است، ولی انتقال مالکیت با سند رسمی در دفترخانه کامل می‌شود. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب ۱۴۰۱، ابلاغ ۱۴۰۳) در مادهٔ ۱ مقرر کرده یک سال پس از راه‌اندازی رسمی «سامانهٔ ساماندهی اسناد غیررسمی»، هر عملی که نتیجه‌اش انتقال مالکیت ملک است در سامانهٔ ثبت الکترونیک اسناد ثبت شود و دعوای معاملهٔ ثبت‌نشده، جز استرداد عوضین، شنیده نمی‌شود. کد رهگیری بنگاه با سند رسمی یکی نیست؛ تفاوتش را در کد رهگیری قولنامه و مبایعه‌نامه ببینید.

اگر به‌جای معاوضه فقط یک خرید ساده می‌کنید، مبایعه‌نامه یا قولنامه بسازید؛ اگر انتقال بی عوض یا با شرط ویژه است، صلح‌نامه مناسب‌تر است.

متن پایهٔ قرارداد معاوضهٔ ملک چه موادی دارد؟

متن پایهٔ قرارداد معاوضهٔ ملک در ملک‌دان ۹ ماده دارد، از جمله طرفین، موضوع و نوع قرارداد، ارزش توافقی دو ملک، مابه‌التفاوت، وضعیت ثبتی و تصرف دو ملک، انتقال رسمی و تحویل و …. جاهای خالی همین متن را فرم بالا با اطلاعات معاملهٔ شما پر می‌کند و پیش‌نمایش، فایل Word و PDF و چاپ از همان متن ساخته می‌شود.

نمایش متن کامل ۹ ماده

قرارداد معاوضهٔ ملک

این قرارداد در تاریخ (تاریخ تنظیم) در شهر (شهر محل تنظیم) میان اشخاص زیر، با احراز هویت و اختیار آنان و با قصد و رضای طرفین، در ۹ ماده و ۲ تبصره منعقد شد.

مادهٔ ۱: طرفین

طرف اول: (نام طرف اول) فرزند (نام پدر) به کد ملی (کد ملی) که مالک «ملک اول» است و از این پس «طرف اول» نامیده می‌شود.

طرف دوم: (نام طرف دوم) فرزند (نام پدر) به کد ملی (کد ملی) که مالک «ملک دوم» است و از این پس «طرف دوم» نامیده می‌شود.

مادهٔ ۲: موضوع و نوع قرارداد

طرف اول ملک اول را به طرف دوم و طرف دوم ملک دوم را به طرف اول، هر یک به عوض ملک دیگری، به عقد معاوضه (مواد ۴۶۴ و ۴۶۵ قانون مدنی) منتقل کردند. هیچ‌یک از دو ملک مبیع یا ثمن دیگری نیست.

ملک اول (از طرف اول به طرف دوم): شش‌دانگ از ملک مسکونی به پلاک ثبتی (پلاک اصلی) فرعی (پلاک فرعی) از (بخش ثبتی)، به مساحت (مساحت) مترمربع، دارای سند تک‌برگ به شمارهٔ/شناسهٔ (شناسهٔ سند)، به نشانی (نشانی ملک).

ملک دوم (از طرف دوم به طرف اول): شش‌دانگ از ملک مسکونی به پلاک ثبتی (پلاک اصلی) فرعی (پلاک فرعی) از (بخش ثبتی)، به مساحت (مساحت) مترمربع، دارای سند تک‌برگ به شمارهٔ/شناسهٔ (شناسهٔ سند)، به نشانی (نشانی ملک).

مادهٔ ۳: ارزش توافقی دو ملک

ارزش توافقی ملک اول (ارزش ملک اول) ریال و ارزش توافقی ملک دوم (ارزش ملک دوم) ریال تعیین شد.

تبصره: این ارزش‌ها توافق طرفین برای محاسبهٔ مابه‌التفاوت است و مبنای مالیات نقل‌وانتقال، ارزش معاملاتی هر ملک است، نه این عددها.

مادهٔ ۴: مابه‌التفاوت

مابه‌التفاوت (تفاوت ارزش توافقی دو ملک در مادهٔ ۳): (پس از تعیین ارزش هر دو ملک)

مادهٔ ۵: وضعیت ثبتی و تصرف دو ملک

طرف اول متعهد است پیش از انتقال رسمی، آزاد بودن ملک اول از رهن، بازداشت و ممنوعیت معامله را با استعلام ثبتی نشان دهد.

طرف دوم متعهد است پیش از انتقال رسمی، آزاد بودن ملک دوم از رهن، بازداشت و ممنوعیت معامله را با استعلام ثبتی نشان دهد.

مادهٔ ۶: انتقال رسمی و تحویل

طرفین برای انتقال رسمی هر دو ملک در تاریخ (تاریخ حضور در دفترخانه) در دفترخانهٔ (شماره و شهر دفترخانه) حاضر می‌شوند.

انتقال دو ملک به هم وابسته است: هیچ‌یک از دو سند پیش از دیگری امضا نمی‌شود و اگر انتقال یکی ممکن نشود، انتقال دیگری هم انجام نمی‌شود.

ملک اول در تاریخ (تاریخ تحویل ملک اول) و ملک دوم در تاریخ (تاریخ تحویل ملک دوم) با صورت‌جلسهٔ تحویل، کلیدها و قبض‌های تسویه‌شده تحویل می‌شود.

مادهٔ ۷: هزینه‌ها و مالیات

مالیات نقل‌وانتقال، عوارض و بدهی‌های هر ملک تا روز انتقال بر عهدهٔ واگذارکنندهٔ همان ملک است و هزینهٔ دفترخانه به‌تساوی پرداخت می‌شود.

تبصره: طبق مادهٔ ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم، وقتی عوضین هر دو ملک باشند، هر یک از طرفین مالیات نقل‌وانتقال ملکی را که واگذار می‌کند می‌پردازد.

مادهٔ ۸: ضمانت اجرا و خیارات

اگر یکی از دو ملک مستحق‌للغیر درآید یا انتقال رسمی آن به سبب مانعی که واگذارکننده مسئول آن است ممکن نشود، طرف دیگر حق فسخ دارد و هر طرف ملک و وجه دریافتی را بازمی‌گرداند.

خیارات قانونی طرفین محفوظ است.

مادهٔ ۹: نسخه‌ها و امضا

این قرارداد در ۲ نسخهٔ متحدالمتن تنظیم و پس از مطالعه و تأیید، امضا شد و هر نسخه حکم واحد دارد.

پرسش‌های رایج

تهاتر ملک یعنی چه؟

تهاتر ملک یعنی دو مالک ملکشان را با هم عوض کنند یا ملک را با مال دیگری مثل خودرو یا طلا بدهند. نام قانونی آن معاوضه است (مادهٔ ۴۶۴ قانون مدنی) و در قرارداد هم باید «معاوضه» نوشته شود، چون تهاتر در قانون مدنی معنای دیگری دارد: سقوط دو دین برابر (مادهٔ ۲۹۴).

در تهاتر ملک مالیات را چه کسی می‌دهد؟

وقتی دو طرف هر دو ملک می‌دهند، هر کدام ۵٪ ارزش معاملاتی ملکی را که واگذار می‌کند مالیات می‌پردازد (مواد ۵۹ و ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم). پایهٔ این مالیات ارزش معاملاتی همان ملک است، نه قیمت روز دو ملک و نه مابه‌التفاوتی که میان دو طرف جابه‌جا می‌شود.

مابه‌التفاوت تهاتر را چه کسی می‌دهد؟

صاحب ملکی که ارزش کمتری دارد مابه‌التفاوت را می‌دهد و عقد همچنان معاوضه می‌ماند. مبلغ، روش و موعد پرداخت در قرارداد نوشته می‌شود؛ پرداخت بانکی یا با چک صیادی ثبت‌شده امن‌تر است و موعدش بهتر است پیش از امضای دو سند یا هم‌زمان با آن باشد.

اگر مابه‌التفاوت پرداخت نشود می‌شود قرارداد را فسخ کرد؟

تکیه‌گاه مطمئن فقط بند صریح قرارداد است. مادهٔ ۴۵۶ قانون مدنی خیار تأخیر ثمن را مخصوص بیع می‌داند و مادهٔ ۴۶۵ احکام خاص بیع را در معاوضه جاری نمی‌داند؛ پس حق فسخ برای پرداخت‌نشدن مابه‌التفاوت باید با مهلت روشن در قرارداد بیاید. قراردادساز ملک‌دان این بند را پیش‌فرض در متن می‌گذارد.

کمیسیون بنگاه در تهاتر ملک چقدر است؟

تعرفهٔ تهران برای خرید و فروش ۰٫۲۵٪ ارزش معامله از هر طرف است و ردیف جدایی برای معاوضه ندارد. چون روشن نیست مبنا ارزش ملک خودتان است، ملک طرف مقابل یا مابه‌التفاوت، مبنا و مبلغ کمیسیون را پیش از امضا با مشاور توافق کنید و در قرارداد بنویسید.

ملک در رهن بانک را می‌شود تهاتر کرد؟

بله، به شرط آنکه فک رهن یا اجازهٔ بانک پیش از انتقال رسمی گرفته شود، چون طبق مادهٔ ۷۹۳ قانون مدنی صاحب ملک «نمی‌تواند در رهن تصرفی کند که منافی حق مرتهن باشد مگر به اذن مرتهن». اگر پول فک رهن از مابه‌التفاوت است، مستقیم به حساب بانک واریز شود و در قرارداد بیاید که سند آزادشده پیش از انتقال تحویل می‌شود.

منبع‌ها

  1. قانون مدنی، مواد ۱۹۰، ۲۱۶، ۲۱۹، ۲۲۱، ۲۳۰، ۲۹۴ تا ۲۹۹، ۳۴۸، ۴۵۶، ۴۶۴، ۴۶۵ و ۷۹۳ (پژوهشگاه مجلس) rc.majlis.ir
  2. قانون مالیات‌های مستقیم، مواد ۵۹ و ۶۳ qavanin.ir
  3. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب ۱۴۰۱، ابلاغ ۱۴۰۳)، مادهٔ ۱ و اصلاح مادهٔ ۱ قانون پیش‌فروش ساختمان rc.majlis.ir
  4. ماشین‌حساب کمیسیون اتحادیهٔ مشاوران املاک تهران amlaktehran.org
عدد یا جمله‌ای در این صفحه نادرست یا کهنه است؟

نظرها و پرسش‌ها

تجربه یا پرسشتان را بنویسید؛ پاسخ و نظر شما به خوانندهٔ بعدی هم کمک می‌کند.

نظر پس از بررسی منتشر می‌شود. ایمیل و شماره نمی‌خواهیم؛ اطلاعات تماس هم ننویسید.

نظرتان رسید و پس از بررسی، معمولاً تا یک روز، همین‌جا منتشر می‌شود.

بیشتر بخوانید

خواندنی‌های مرتبط

ابزار این صفحه

ابزارهای مرتبط، همین‌جا

ملک‌دان ۹ محاسبه‌گر و ۸ قراردادساز رایگان دارد:همهٔ محاسبه‌گرهاهمهٔ قراردادها