حق فسخ قولنامه دارم؟
چند پرسش بله و نهشما در این قولنامه کدام طرفید؟
قولنامه را فقط با دلیلی که قانون یا خود قولنامه گفته میشود فسخ کرد؛ پشیمانی دلیل نیست.
فسخ قولنامه فقط با حقی ممکن است که قانون مدنی یا خود قولنامه داده باشد؛ مثل نپرداختن ثمن بی موعد، عیب پنهان، تدلیس، غبن فاحش یا شرط فسخ؛ وگرنه راهش اقاله با توافق است. غبن، عیب و تدلیس را همان وقت که فهمیدید با اظهارنامه اعلام کنید.
حق برهم زدن قولنامه را فقط سه چیز میدهد: رضایت طرف مقابل (اقاله)، بندی از خود قولنامه که حق فسخ داده، یا یکی از خیارهای قانون مدنی مثل غبن، عیب، تدلیس و تأخیر ثمن؛ پشیمانی و گران شدن ملک هیچکدام نیست. نقش خودتان را بزنید و به پرسشهای بله و نه جواب دهید تا نام حق، مادهٔ قانون، مهلت، گام بعد و سرنوشت پولتان را ببینید.
شما در این قولنامه کدام طرفید؟
پرسشها به ترتیبی چیده شدهاند که سادهترین راه اول بیاید: اگر طرف مقابل هم راضی است، اقاله بی دردسرتر از هر فسخی است. بعد شرط خود قولنامه و در آخر خیارهای قانون مدنی سنجیده میشوند.
فسخ قولنامه یعنی یکی از دو طرف، با حقی که قانون یا خود قولنامه به او داده، معامله را بهتنهایی برهم بزند؛ اقاله یعنی هر دو طرف توافق کنند معامله برهم بخورد. مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی همین دو را راه برهم خوردن قرارداد میداند: عقد «لازمالاتباع است مگر این که به رضای طرفین اقاله یا به علت قانونی فسخ شود».
| راه | رضایت طرف مقابل لازم است؟ | مبنا | نمونه |
|---|---|---|---|
| فسخ | نه؛ دارندهٔ حق بهتنهایی اعلام میکند | خیارهای مادهٔ ۳۹۶ یا شرط قولنامه | خریدار ترک پنهان سازه را پیدا کرده |
| اقاله | بله؛ هر دو طرف | مواد ۲۸۳ و ۲۸۴ | وام خریدار جور نشده و فروشنده هم راضی است |
| انفساخ | نه؛ قرارداد خودبهخود برهم میخورد | مادهٔ ۳۸۷ یا بند «منفسخ میشود» در قولنامه | ملک پیش از تحویل بی تقصیر فروشنده خراب شده |
| بطلان | نه؛ معامله از اول درست نبوده | مثلاً مادهٔ ۴۰۱ | قولنامه حق فسخ «هر وقت خواستم» داده |
فرق فسخ و انفساخ در اعلام است: فسخ تا دارندهٔ حق اعلامش نکند رخ نمیدهد، ولی انفساخ بی اعلام کسی پیش میآید. مادهٔ ۳۸۷ میگوید اگر ملک پیش از تحویل بی تقصیر فروشنده تلف شود «بیع منفسخ و ثمن باید به مشتری مسترد گردد». بعضی قولنامهها هم مینویسند «اگر تا فلان تاریخ ثمن پرداخت نشود، قولنامه منفسخ است»؛ چنین بندی را دقیق و با تاریخ روشن بنویسید، چون با رسیدن همان حالت، قرارداد بی اظهارنامه برهم میخورد.
پشیمانی، پیدا کردن خانهٔ بهتر یا تغییر قیمت در فهرست دلیلهای فسخ نیست. کسی که بیحق قولنامه را رها کند متخلف است و طرف مقابل میتواند انجام معامله و وجه التزام را از دادگاه بخواهد. فسخ اجاره قاعدهٔ خودش را دارد و در فسخ قرارداد اجاره آمده است.
نکتهمادهٔ ۲۸۴ میگوید «اقاله به هر لفظ یا فعلی واقع میشود که دلالت بر بهم زدن معامله کند»؛ با این حال اقاله را مکتوب کنید تا مبلغ برگشتی، تاریخ پرداخت و تحویل کلید روشن باشد.
در خرید و فروش خانه نُه خیار قانون مدنی به کار میآید: مجلس، شرط، تأخیر ثمن، رؤیت و تخلف وصف، غبن، عیب، تدلیس، تبعض صفقه و تخلف شرط؛ خیار دهم مادهٔ ۳۹۶، یعنی خیار حیوان (مادهٔ ۳۹۸)، فقط برای خرید حیوان است. برای هر خیار در جدول آمده که مال کیست، کی پیدا میشود و تا کی میماند.
| خیار | برای چه کسی | کی پیدا میشود | مهلت | مادهٔ قانون مدنی |
|---|---|---|---|---|
| مجلس | هر دو طرف | هنوز از جلسهٔ امضا جدا نشدهاید | تا جدا شدن | ۳۹۷ |
| شرط | همان که قولنامه نام برده | قولنامه حق فسخ با مدت معین داده | تا پایان همان مدت | ۳۹۹ تا ۴۰۱ |
| تأخیر ثمن | فقط فروشنده | موعدی ننوشتهاید، سه روز گذشته و نه ملک تحویل شده نه تمام ثمن | از روز چهارم | ۴۰۲ تا ۴۰۹ |
| رؤیت و تخلف وصف | کسی که ملک را ندیده و به وصف خریده | ملک با وصف قولنامه نمیخواند | فوری پس از دیدن | ۴۱۰ تا ۴۱۵ |
| غبن | طرف زیاندیده | مبلغ با قیمت روز معامله دستکم یکپنجم فاصله داشته، یا کمتر ولی عرفاً چشمپوشیدنی نبوده | فوری پس از آگاهی | ۴۱۶ تا ۴۲۱ |
| عیب | خریدار | عیب پنهانی که روز معامله بوده | فوری پس از آگاهی | ۴۲۲ تا ۴۳۷ |
| تدلیس | طرف فریبخورده | فریب با کار یا مدرک ساختگی | فوری پس از آگاهی | ۴۳۸ تا ۴۴۰ |
| تبعض صفقه | خریدار | بخشی از ملک مال فروشنده نبوده | پس از آگاهی | ۴۴۱ تا ۴۴۳ |
| تخلف شرط | کسی که شرط به سود اوست | طرف به بند قولنامه عمل نکرده | طبق همان بند | ۲۳۴ تا ۲۴۵ و ۴۴۴ |
واژهٔ «فوری» در جدول از خود قانون است و فقط برای چهار خیار: مواد ۴۱۵، ۴۲۰، ۴۳۵ و ۴۴۰ خیار رؤیت، غبن، عیب و تدلیس را پس از آگاهی فوری میدانند. خیار شرط تا پایان مدتی که قولنامه گفته و خیار تخلف شرط طبق همان بند میماند. کسی که عیب یا فریب را فهمید و هفتهها صبر کرد، اثبات حقش سخت میشود.
هشداراگر قولنامه «اسقاط کافهٔ خیارات» دارد، مادهٔ ۴۴۸ این شرط را درست میداند و خیارهای قانونی جدول ممکن است ساقط شده باشند. اگر قولنامه در بند دیگری برای حالتی معین حق فسخ داده، مثلاً برگشت چک، آن بند را هم کنار همین عبارت بخوانید.
فسخ قولنامه از طرف فروشنده بیشتر از سه راه ممکن است: خریدار پولی را که موعدش نوشته نشده تا سه روز نپرداخته (خیار تأخیر ثمن)، قولنامه برای نپرداختن قسط حق فسخ داده (شرط فسخ)، یا مبلغ قولنامه دستکم یکپنجم کمتر از قیمت روز معامله بوده (غبن فاحش).
فروشندهای که هیچیک از این راهها را ندارد و فقط مشتری گرانتری پیدا کرده، اگر معامله را رها کند خودش متخلف است و خریدار میتواند الزام به تنظیم سند و وجه التزام بخواهد. راه درست برای او پیشنهاد اقاله و توافق بر مبلغ است.
شرایط فسخ قولنامه از طرف خریدار به کاستی خود ملک یا رفتار فروشنده برمیگردد: ملک با وصف قولنامه نمیخواند، عیب پنهان دارد، فروشنده فریب داده، بخشی از ملک مال او نبوده، یا مبلغ قولنامه دستکم یکپنجم بیشتر از قیمت روز معامله بوده.
نیامدن فروشنده به دفترخانه خودبهخود حق فسخ نمیسازد. مادهٔ ۲۳۷ راه اول را اجبار به انجام تعهد میداند و مادهٔ ۲۳۹ فقط وقتی حق فسخ میدهد که «اجبار مشروط علیه برای انجام فعل مشروط ممکن نباشد»؛ مگر قولنامه برای همین تخلف صریحاً حق فسخ داده باشد.
نکتهروزی که فروشنده به دفترخانه نیامد، همان روز گواهی حضور خودتان را از دفترخانه بگیرید و پول باقیمانده را آماده نشان دهید؛ مادهٔ ۳۷۷ به هر طرف اجازه میدهد تا آماده شدن دیگری از تسلیم خودداری کند.
حق فسخ قولنامه با چهار چیز از دست میرود: دیر اعلام کردن خیارهای فوری، رفتاری که نشان دهد معامله را پذیرفتهاید، شرط اسقاط خیار در خود قولنامه، و دانستن عیب یا قیمت واقعی از روز معامله.
| کار یا وضعیت | چه حقی از بین میرود | مادهٔ قانون مدنی |
|---|---|---|
| هفتهها صبر پس از فهمیدن عیب، غبن، فریب یا تفاوت وصف | خیار عیب، غبن، تدلیس و رؤیت | ۴۱۵، ۴۲۰، ۴۳۵ و ۴۴۰ |
| دارندهٔ خیار با علم به آن ملک را بفروشد یا رهن بگذارد | همان خیار؛ این کار «امضای فعلی» معامله است | ۴۵۰ |
| خریدار ملک معیوب را به دیگری منتقل کرده یا ملک تغییر کرده | فسخ؛ فقط ارش میماند | ۴۲۹ |
| فروشنده بقیهٔ ثمن را طوری مطالبه کند که پیدا باشد معامله را میخواهد | خیار تأخیر ثمن | ۴۰۳ |
| قولنامه «اسقاط کافهٔ خیارات» دارد | خیارهایی که اسقاط شده | ۴۴۸ |
| فروشنده از عیوب تبری کرده | خیار عیب، کلاً یا برای همان عیب | ۴۳۶ |
| طرف روز معامله قیمت واقعی را میدانست | خیار غبن | ۴۱۸ |
یک حالت هم برعکس است: اگر طرفی که ارزان خریده یا گران فروخته پیشنهاد دهد تفاوت قیمت را بپردازد، مادهٔ ۴۲۱ میگوید خیار غبن ساقط نمیشود «مگر این که مغبون به اخذ تفاوت قیمت راضی گردد». پس پذیرفتن تفاوت، انتخاب خود زیاندیده است.
نه؛ در قانون مدنی هیچ حق فسخ ۲۴ ساعتهای برای قولنامه نیست و این باور از دو خیار دیگر آمده است که هیچکدام به ساعت ربطی ندارند.
هشدارحق فسخ بی مدت ننویسید. مادهٔ ۴۰۱ میگوید «اگر برای خیار شرط مدت نشده باشد هم شرط خیار و هم بیع باطل است»؛ یعنی جملهٔ «فروشنده هر وقت خواست حق فسخ دارد» کل قولنامه را از اعتبار میاندازد.
برگشت خوردن چک خریدار بهتنهایی قولنامه را فسخ نمیکند؛ فروشنده وقتی حق فسخ دارد که قولنامه برای نپرداختن همان قسط حق فسخ داده باشد یا شرطهای خیار تأخیر ثمن جمع باشد.
| وضعیت قولنامه | فروشنده چه حقی دارد | مبنا |
|---|---|---|
| بند «اگر چک برگشت بخورد فروشنده حق فسخ دارد» هست | فسخ با اعلام، طبق همان بند | مواد ۱۰ و ۴۴۴ |
| موعد چک نوشته شده ولی بند فسخ نیست | مطالبهٔ پول و وجه التزام تأخیر | مواد ۲۳۰ و ۳۹۵ |
| هیچ موعدی برای ثمن و تحویل ننوشتهاند و سه روز گذشته | خیار تأخیر ثمن | مادهٔ ۴۰۲ |
| خریدار بخشی از ثمن را داده و بقیه مانده | خیار تأخیر ثمن از بین نمیرود | مادهٔ ۴۰۷ |
پیگیری خود چک از راه بانک و دادگاه، راه وصول پول است و جای فسخ را نمیگیرد. فروشنده باید یکی را انتخاب کند: با فسخ، ثمن دیگر طلب او نیست و آنچه گرفته پس میدهد؛ با ماندن در معامله، پول و وجه التزام تأخیر را میخواهد.
با فسخ درست، معامله برهم میخورد و هر طرف آنچه گرفته پس میدهد؛ بیعانهای که قولنامه آن را بخشی از ثمن نوشته، با ثمن برمیگردد. وجه التزام فقط از کسی گرفته میشود که تخلف کرده و فقط اگر قولنامه برای همان تخلف آن را نوشته باشد.
| چه کسی معامله را برهم زد | بیعانه و پیشپرداخت | وجه التزام |
|---|---|---|
| دارندهٔ حق فسخ، با دلیل قانونی یا شرط | به پرداختکننده برمیگردد | از متخلف، اگر بند قولنامه برای همین تخلف نوشته باشد |
| دو طرف با اقاله | طبق اقالهنامه | هرچه در اقالهنامه بنویسید |
| کسی که بیحق معامله را رها کرده | تا اقاله نشده، جزء ثمن است | از او گرفته میشود، به مبلغ نوشتهشده |
وجه التزام مبلغی است که قولنامه برای تخلف معین کرده و دادگاه آن را کم یا زیاد نمیکند؛ مادهٔ ۲۳۰ قانون مدنی میگوید «حاکم نمیتواند او را به بیشتر یا کمتر از آن چه که ملزم شده است محکوم کند».
جملهٔ «بیعانه مسترد نمیشود» فقط در همان حالتی کار میکند که بند نام برده، مثلاً «اگر خریدار منصرف شود»، و نمیشود آن را به حالتی کشاند که فروشنده خودش تخلف کرده یا خریدار با خیار قانونی فسخ کرده است. پیش از امضا، حالت ضبط بیعانه را دقیق بنویسید.
قانون مدنی مادهای با نام بیعانه ندارد و ماهیت آن را متن خود قولنامه معین میکند: اگر نوشته «بیعانه جزء ثمن است»، پیشپرداخت خرید است و با فسخ برمیگردد؛ اگر نوشته برای تضمین انجام معامله است و در حالت معینی ضبط میشود، آن بند به استناد مادهٔ ۱۰ اجرا میشود. اگر قولنامه هیچکدام را روشن نگفته، ماهیت بیعانه را دادگاه از متن و قرائن همان قولنامه میفهمد؛ پس یکی را صریح بنویسید.
اگر قولنامه وجه التزام ندارد، زیاندیده دست خالی نیست ولی کارش سختتر است. مادهٔ ۲۲۱ متخلف را «مسئول خسارت طرف مقابل» میداند به شرط آنکه «جبران خسارت تصریح شده و یا تعهد عرفاً به منزله تصریح باشد و یا بر حسب قانون موجب ضمان باشد»؛ در این حالت مبلغ خسارت را باید با مدرک ثابت کرد، در حالی که وجه التزام نوشتهشده اثبات زیان نمیخواهد.
نکتهکمیسیون مشاور املاک با فسخ یا اقاله خودبهخود برنمیگردد؛ اتحادیهٔ مشاوران املاک تهران در پرسشهای متداولش گفته فسخ یا اقاله اثری بر حقالزحمه ندارد. شرحش در کمیسیون خرید و فروش ملک آمده است.
نه؛ گران شدن خانه پس از قولنامه حق فسخ نمیسازد، چون مواد ۴۱۶ تا ۴۱۹ قانون مدنی غبن را با قیمت روز خود معامله میسنجند و مادهٔ ۴۱۹ میگوید «در تعیین مقدار غبن شرایط معامله نیز باید منظور گردد».
خطر واقعی جای دیگری است: در بازاری که قیمت هر ماه بالا میرود، وجه التزام مقطوع برای فروشنده ارزانتر از سود بدعهدی میشود. مثال فرضی زیر ملکی ۱۰ میلیارد تومانی را با رشد فرضی ماهانهٔ ۲٪ و وجه التزام مقطوع ۵۰۰ میلیون تومان نشان میدهد.
| فاصلهٔ قولنامه تا سند | قیمت فرضی ملک | سود فروشنده از فروش دوباره | در برابر وجه التزام ۵۰۰ میلیون تومان |
|---|---|---|---|
| ۱ ماه | ۱۰٫۲ میلیارد تومان | ۲۰۰ میلیون تومان | کمتر از وجه التزام |
| ۳ ماه | ۱۰٫۶ میلیارد تومان | ۶۱۲ میلیون تومان | بیشتر از وجه التزام |
| ۶ ماه | ۱۱٫۳ میلیارد تومان | ۱٬۲۶۲ میلیون تومان | دو و نیم برابر |
| ۱۲ ماه | ۱۲٫۷ میلیارد تومان | ۲٬۶۸۲ میلیون تومان | بیش از پنج برابر |
فروشنده با بدعهدی حق خریدار را از بین نمیبرد و خریدار میتواند الزام به تنظیم سند بخواهد (مادهٔ ۲۳۷)؛ اما هرچه سود بدعهدی بیشتر باشد، انگیزهٔ کش دادن کار و فروش به نفر دوم بیشتر است. پس خریدار سه چیز را در قولنامه ببندد: وجه التزام روزانه برای هر روز تأخیر بهجای مبلغ مقطوع، فاصلهٔ کوتاه تا روز دفترخانه، و تاریخ روشن هر پرداخت.
رشد واقعی قیمت هر محله را در قیمت آپارتمان در محلههای تهران از رصد ملکدان ببینید و با همین جدول بسنجید که وجه التزام قولنامهتان در برابر چند ماه تأخیر میایستد.
قولنامهای که کد رهگیری دارد با همان دلیلهای قانونی یا شرط خود قولنامه فسخ میشود و کد رهگیری حق فسخ را نه میسازد نه برمیدارد؛ فرقش این است که فسخ یا اقاله باید در همان بنگاه یا دفترخانهای که قرارداد را ثبت کرد، در سامانه هم ثبت شود.
جدول مهلتها با مثال تاریخ در کد رهگیری قولنامه آمده است. معاملهای که در سامانهٔ کاتب و دفترخانه تنظیم شده، اقاله یا فسخش را هم از همان دفترخانه پیگیری کنید.
برای فسخ قولنامه خانه، اول مبنای حق را پیدا کنید، بعد فوری و به شکلی تاریخدار و اثباتشدنی اعلام کنید. قانون شکل خاصی نخواسته، چون مادهٔ ۴۴۹ قانون مدنی میگوید «فسخ به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید حاصل میشود»؛ اظهارنامه فقط اثبات را آسان میکند.
خیار قانونی یا شمارهٔ بند قولنامه را مشخص کنید؛ ابزارک بالای همین صفحه کمک میکند.
قولنامه، کد رهگیری، رسیدهای بانکی، چکها و مدرک تخلف یا عیب را کنار هم بگذارید.
از دفتر خدمات الکترونیک قضایی اظهارنامهٔ فسخ بفرستید تا تاریخ اعلام ثابت شود؛ در خیارهای فوری همان روز.
مبلغ برگشتی و ثبت فسخ در بنگاه یا دفترخانه را پیگیری کنید.
اگر طرف نپذیرفت، دعوای تنفیذ فسخ و استرداد ثمن؛ در معاملهٔ ثبتشده ظرف ۱۵ روز پس از اظهارنامه (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۱ قانون الزام).
نمونهٔ متن اظهارنامه: «اینجانب … فرزند … به کد ملی … دربارهٔ قولنامهٔ مورخ … با کد رهگیری … برای ملک پلاک ثبتی … به نشانی …، به استناد [مادهٔ … قانون مدنی / بند … قولنامه] و به سبب [شرح دقیق دلیل با تاریخ، مثلاً پرداختنشدن چک شمارهٔ … به تاریخ …]، معامله را فسخ میکنم. خواهشمند است ظرف … روز از ابلاغ، مبلغ … تومان دریافتی را به حساب شمارهٔ … برگردانید و برای ثبت فسخ در سامانه حاضر شوید.»
نکتهدر اظهارنامه بنویسید «معامله را فسخ میکنم»، نه «قصد فسخ دارم»؛ اعلام قصد با اعمال حق یکی نیست. اگر چند دلیل دارید، همه را با تاریخ بنویسید تا رد شدن یکی کل فسخ را بیپشتوانه نگذارد.
قولنامهای که تاریخ هر پرداخت، شرط فسخ صریح برای برگشت چک، وجه التزام روزانه، خیار شرط با مدت معین، اسقاط خیارات با استثنای روشن، تکلیف بیعانه و منع انتقال تا تسویه را دارد، جای کمی برای فسخ بیجا میگذارد. هر کدام از این هفت بند یکی از راههای اختلاف را میبندد.
| بند | کدام دعوا را میبندد | مبنا |
|---|---|---|
| تاریخ هر پرداخت و روز دفترخانه | خیار تأخیر ثمن بی موعد | مادهٔ ۴۰۲ |
| شرط فسخ صریح برای نپرداختن قسط یا برگشت چک، با مهلت اخطار | اختلاف بر سر اینکه چک برگشتی حق فسخ میدهد یا نه | مواد ۱۰ و ۴۴۴ |
| وجه التزام روزانه برای تأخیر در حضور یا تحویل | سود بدعهدی در بازار تورمی | مادهٔ ۲۳۰ |
| خیار شرط فقط با مدت معین | بطلان کل قولنامه | مادهٔ ۴۰۱ |
| اسقاط خیارات با استثنای روشن، مثلاً «بهجز خیار تدلیس» | دعوای غبن پس از نوسان قیمت | مادهٔ ۴۴۸ |
| بیعانه بخشی از ثمن است و حالت ضبطش نوشته شده | دعوای سرنوشت بیعانه | مادهٔ ۱۰ |
| خریدار تا پرداخت کامل ثمن حق انتقال ندارد | انتقال ملک به نفر سوم پیش از تسویه | تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۱ قانون الزام |
قراردادساز قولنامهی ملکدان همین بندها را با تاریخ و مبلغ شما پر میکند؛ برای معاملهٔ رسمیتر مبایعهنامهٔ ملک را ببینید و پیش از پرداخت، ثمن معامله را مرحلهبندی کنید.
پرسشهای رایج
نه، مگر خود قولنامه همین را شرط کرده باشد. در قانون مدنی قاعدهای نیست که پس دادن دو برابر بیعانه حق فسخ بدهد و مادهٔ ۲۱۹ قرارداد را لازمالاتباع میداند. اگر چنین بندی هست، همان بند و مبلغش ملاک است؛ اگر نیست، دو برابر بیعانه فقط پیشنهاد اقاله است و خریدار میتواند نپذیرد.
نه. مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی عقد را برای طرفین و قائممقامشان لازمالاتباع میداند، پس قولنامه با فوت برهم نمیخورد و تعهدها به وارثان میرسد. مادهٔ ۴۴۵ هم میگوید هر خیار بعد از فوت به وارث منتقل میشود، جز خیار شرطی که طبق مادهٔ ۴۴۶ فقط برای خود شخص گذاشته شده باشد.
بله. مادهٔ ۴۴۹ قانون مدنی فسخ را با هر لفظ یا فعلی که بر آن دلالت کند حاصل میداند؛ پس اعلام دارندهٔ حق کافی است. دادگاه وقتی لازم میشود که طرف مقابل حق فسخ را نپذیرد، پول را پس ندهد، یا معامله در سامانه ثبت شده باشد و ثبت فسخ رأی دادگاه بخواهد.
در خیار تأخیر ثمن، بله؛ مادهٔ ۴۰۷ قانون مدنی میگوید تسلیم بخشی از ثمن خیار فروشنده را ساقط نمیکند. اما اگر فروشنده بقیهٔ پول را طوری مطالبه کند که پیدا باشد معامله را میخواهد، مادهٔ ۴۰۳ حقش را برمیدارد؛ و اگر موعد پرداخت نوشته شده، راهش شرط فسخ یا الزام به پرداخت است.
منبعها
تجربه یا پرسشتان را بنویسید؛ پاسخ و نظر شما به خوانندهٔ بعدی هم کمک میکند.
بیشتر بخوانید
کد رهگیری قولنامه و مبایعهنامه؛ مسیر ثبت در کاتب، تطبیق اطلاعات ثبتشده، هزینه، اعتبار قولنامه و تفاوت کد رهگیری با سند رسمی را بخوانید.
فسخ قرارداد اجاره قبل از موعد چه شرایطی دارد؟ خیارات، فسخ توسط موجر یا مستأجر، اقاله، انفساخ، شرط فسخ، ودیعه و مرجع رسیدگی را بخوانید.
ابزار این صفحه
ملکدان ۹ محاسبهگر و ۸ قراردادساز رایگان دارد:همهٔ محاسبهگرهاهمهٔ قراردادها