رفتن به محتوای اصلی
وام و سامانه‌ها

اجاره به شرط تملیک خانه: قسطش چقدر است و کی مالک می‌شوید؟

تحریریهٔ ملک‌دانانتشار به‌روزرسانی ۱۱ دقیقه مطالعه
جواب کوتاه

قسط تملیک خانهٔ ۶۰ متری تهران در ده سال حدود ۵٫۷ برابر اجارهٔ همان خانه است.

اجاره به شرط تملیک خانه عقد اجاره‌ای است که مستأجر با پرداخت آخرین قسط و عمل به شرط‌ها مالک می‌شود؛ تا آن روز ملک به نام موجر است. قسطش بسیار بیشتر از اجاره است: برای خانهٔ ۶۰ متری تهران با پیش‌پرداخت ۲۰٪ و سود ۲۳٪ در ده سال، حدود ۵٫۷ برابر اجارهٔ همان خانه.

قسط اجاره به شرط تملیک خانهٔ ۶۰ متری تهران در برابر اجارهٔ همان خانه: اجارهٔ ماهانه ۵۰٫۸ میلیون تومان، قسط ده‌ساله ۲۸۸٫۶ میلیون (۵٫۷ برابر) و قسط پنج‌ساله ۳۸۱ میلیون تومان (۷٫۵ برابر)، با پیش‌پرداخت ۲۰٪ و سود ۲۳٪

قسط اجاره به شرط تملیک خانه چند برابر اجاره است؟

قسط اجاره به شرط تملیک خانه معمولاً چند برابر اجارهٔ همان خانه است، چون هم اجاره است و هم بهای خانه و سودش. قیمت خانه، پیش‌پرداخت، مدت و سود را بزنید تا قسط ماهانه را کنار اجارهٔ همان خانه ببینید.

قسط تملیک کنار اجارهٔ همان خانه

تخمینی
تومان
تومان
پیش‌پرداخت
مدت

قسط ماهانه۲۸۸٬۶۴۸٬۲۸۸ تومان

۵٫۷ برابر اجارهٔ همان خانه

  • جمع پرداخت با پیش‌پرداخت: ۳۸٫۰۲ میلیارد تومان
  • تملیک فقط وقتی از «اجاره و پس‌انداز تفاوت» جلو است که خانه سالانه بیش از ۲۱٫۵٪ گران شود
  • اگر در ماه ۶۰ قسط قطع شود: ۲۰٫۷ میلیارد داده‌اید، یعنی ۱۷٫۶۵ میلیارد بیش از اجارهٔ همان مدت

اجاره از قیمت با بازده ۳٫۶۱٪ تهران برآورد شده؛ اجارهٔ واقعی را بنویسید. پس‌انداز با سود ۲۰٫۵٪، بی فرض رشد قیمت. سود دوره ۲۱٬۱۲۰٬۹۹۴٬۵۶۰ تومان.

پیش‌فرض ابزار خانهٔ ۶۰ متری تهران است: میانگین هر متر ۲۸۱٫۶ میلیون تومان و بازده ناخالص اجاره ۳٫۶۱٪ در مهر ۱۴۰۵ (شاخص تیندکس، همان عدد بازدهی سرمایه‌گذاری ملک). پس قیمت خانه حدود ۱۶٫۹ میلیارد تومان و اجارهٔ ماهانه‌اش حدود ۵۰٫۸ میلیون تومان است. با پیش‌پرداخت ۲۰٪، سود ۲۳٪ و ده سال، قسط ماهانه ۲۸۸٫۶ میلیون تومان می‌شود؛ یعنی ۵٫۷ برابر اجاره.

پس اجاره به شرط تملیک خانه راه «خانه‌دار شدن با پول اجاره» نیست. حدود ۵۰٫۸ میلیون تومان از هر قسط بهای استفاده از خانه است و بقیه، حدود ۲۳۷٫۸ میلیون تومان، بهای خود خانه و سود آن است. اگر این تفاوت را هر ماه نتوانید بپردازید، این قرارداد به کارتان نمی‌آید.

با پیش‌پرداخت و مدت دیگر، قسط چقدر می‌شود؟

قسط اجاره به شرط تملیک با مدت کوتاه‌تر تند زیاد می‌شود و با پیش‌پرداخت بیشتر کم می‌شود. جدول همان خانهٔ ۱۶٫۹ میلیارد تومانی تهران را با سود ۲۳٪ و اجارهٔ ماهانهٔ ۵۰٫۸ میلیون تومان نشان می‌دهد؛ عددها با فرمول اقساط مساوی ماهانه حساب شده‌اند.

پیش‌پرداخت و مدتقسط ماهانهچند برابر اجارهجمع پرداختجمع سود
۲۰٪، ده سال۲۸۸٫۶ میلیون۵٫۷۳۸٫۰ میلیارد۲۱٫۱ میلیارد
۳۰٪، ده سال۲۵۲٫۶ میلیون۵٫۰۳۵٫۴ میلیارد۱۸٫۵ میلیارد
۲۰٪، پنج سال۳۸۱٫۰ میلیون۷٫۵۲۶٫۲ میلیارد۹٫۳ میلیارد
۵۰٪، پنج سال۲۳۸٫۲ میلیون۴٫۷۲۲٫۷ میلیارد۵٫۸ میلیارد
۲۰٪، سه سال۵۲۳٫۲ میلیون۱۰٫۳۲۲٫۲ میلیارد۵٫۳ میلیارد

سود ۲۳٪ سقف سود تسهیلات عقود غیرمشارکتی در بخشنامهٔ بانک مرکزی (۱۰ بهمن ۱۴۰۱) است و اجاره به شرط تملیک بانکی از همین عقدهاست. در قرارداد میان دو شخص سقفی نیست و فروشنده هر سودی بخواهد در قیمت می‌گذارد؛ پس پیش از امضا، سود پنهان در قسط را با همین ابزار بیرون بکشید. برای قسط وام معمولی محاسبه‌گر قسط وام مسکن را ببینید.

اجاره به شرط تملیک بصرفه است یا اجاره و پس‌انداز؟

اجاره به شرط تملیک خانه فقط وقتی از «اجاره کردن و پس‌انداز تفاوت» بصرفه‌تر است که خانه سالانه بیش از حدود ۲۱٫۵٪ گران شود. این عدد برای همان خانهٔ ۶۰ متری تهران با پیش‌پرداخت ۲۰٪، سود ۲۳٪ و ده سال حساب شده است.

مقایسه این است: به‌جای قرارداد تملیک، همان خانه را با ۵۰٫۸ میلیون تومان در ماه اجاره کنید، پیش‌پرداخت ۳٫۴ میلیارد تومانی را در سپردهٔ یک‌ساله با سود ۲۰٫۵٪ (سقف همان بخشنامهٔ بانک مرکزی) بگذارید و هر ماه ۲۳۷٫۸ میلیون تومان تفاوت قسط و اجاره را به آن بیفزایید. در پایان ده سال این پس‌انداز حدود ۱۱۸٫۲ میلیارد تومان می‌شود. خانه‌ای که امروز ۱۶٫۹ میلیارد تومان است باید در این ده سال سالانه ۲۱٫۵٪ گران شود تا به همین عدد برسد.

نکتهاین مقایسه رشد قیمت خانه را فرض نمی‌کند؛ فقط می‌گوید از چه رشدی به بعد تملیک جلو می‌افتد. اگر انتظار دارید خانه در تهران تندتر از سود سپرده گران شود، تملیک یا وام خرید برنده است؛ اگر نه، اجاره و پس‌انداز. شرایط وام‌های خرید را در وام خرید مسکن ببینید.

یک برتری هم برای تملیک می‌ماند: پس‌انداز اجباری. کسی که تفاوت را هر ماه واقعاً کنار نمی‌گذارد، در پایان مدت فقط با قرارداد تملیک صاحب خانه است.

اجاره به شرط تملیک یعنی چه؟

اجاره به شرط تملیک یعنی اجاره‌ای که در آن شرط می‌شود مستأجر در پایان مدت مالک خانه شود. مادهٔ ۵۷ آیین‌نامهٔ تسهیلات اعطایی بانکی (۱۴ دی ۱۳۶۲) می‌گوید: «اجاره به شرط تملیک عقد اجاره‌ای است که در آن شرط شود مستأجر در پایان مدت اجاره و در صورت عمل به شرایط مندرج در قرارداد، عین مستأجره را مالک گردد».

  1. امضای قرارداد و پرداخت پیش‌پرداخت؛ در قرارداد بانکی دست‌کم ۲۰٪ قیمت تمام‌شده (مادهٔ ۶۳ آیین‌نامه)

  2. تحویل خانه و پرداخت قسط ماهانه؛ سند همچنان به نام موجر است

  3. پرداخت آخرین قسط و انجام همهٔ تعهدها (مادهٔ ۶۴ آیین‌نامه)

  4. انتقال رسمی سند به نام مستأجر در دفترخانه

مادهٔ ۶۲ همان آیین‌نامه می‌گوید اجاره‌بها از قیمت تمام‌شده، مدت و سود حساب می‌شود؛ برای همین قسط تملیک با قسط وام هم‌شکل است. در قرارداد بانکی، بانک خانه را فقط به درخواست کتبی و تعهد متقاضی می‌خرد و همان را به او اجاره به شرط تملیک می‌دهد (مادهٔ ۵۹). مادهٔ ۶۱ هم مدت قرارداد را از عمر مفید مال کوتاه‌تر می‌خواهد. همین عقد برای خودرو و دستگاه هم به کار می‌رود، اما این صفحه دربارهٔ خانه است.

قرارداد اجاره به شرط تملیک کی صحیح است؟

قرارداد اجاره به شرط تملیک وقتی صحیح است که چهار شرط مادهٔ ۱۹۰ قانون مدنی را داشته باشد: قصد و رضای دو طرف، اهلیت آن‌ها، موضوع معین (خانه با پلاک ثبتی و متراژ روشن) و مشروع بودن جهت معامله. شرط تملیک هم باید معلوم باشد: قیمت، مدت و زمان انتقال سند.

فرق آن با اجارهٔ معمولی همین شرط است: در اجارهٔ معمولی با پایان مدت خانه به مالک برمی‌گردد؛ در اجاره به شرط تملیک با پایان مدت و پرداخت آخرین قسط به مستأجر می‌رسد. فرقش با رهن کامل هم روشن است: در رهن ودیعه برمی‌گردد و هیچ بخشی از پول بهای خانه نیست.

در اجاره به شرط تملیک، تعمیر، بیمه و شارژ با کیست؟

در اجاره به شرط تملیک، تعمیرات اساسی و هزینهٔ لازم برای قابل استفاده ماندن خانه طبق مادهٔ ۴۸۶ قانون مدنی با مالک، یعنی موجر، است؛ مگر قرارداد خلافش را شرط کند. شارژ و هزینه‌های مصرف روزانه عرفاً با کسی است که در خانه زندگی می‌کند.

هزینه یا تکلیفبی شرط در قراردادپیشنهاد برای قرارداد تملیک
تعمیرات اساسی (سقف، لوله‌کشی اصلی، سازه)موجر (مادهٔ ۴۸۶)چون خانه سرانجام مال مستأجر می‌شود، اغلب به مستأجر سپرده می‌شود؛ صریح بنویسید
تعمیرات جزئی و استهلاک عادیمستأجر، طبق عرفهمان
شارژ ساختمان و قبض‌هامستأجر، طبق عرفهمان
بیمهٔ آتش‌سوزی و زلزلهبی تکلیف قانونینام بیمه‌گذار و ذی‌نفع را بنویسید
عوارض شهرداری و مالیات نقل‌وانتقالمالکپرداخت‌کننده را بنویسید

مزیت اجاره به شرط تملیک برای مستأجر، پس‌انداز اجباری و قفل شدن قیمت امروز است؛ عیبش قسط چند برابر اجاره و خطر از دست رفتن پول در فسخ. برای موجر، مالکیت تا آخرین قسط وثیقهٔ طلب اوست.

تفاوت اجاره به شرط تملیک و فروش اقساطی چیست؟

تفاوت اجاره به شرط تملیک و فروش اقساطی در زمان مالکیت است: در فروش اقساطی خریدار از روز امضا مالک است و بدهی دارد؛ در اجاره به شرط تملیک مستأجر تا آخرین قسط فقط حق استفاده دارد و موجر مالک است.

پرسشاجاره به شرط تملیکفروش اقساطی
مالک کیست؟موجر، تا آخرین قسطخریدار، از روز امضا
هر قسط چیست؟اجاره‌بها با شرط تملیکبخشی از بهای خانه
اگر قسط قطع شودموجر می‌تواند طبق بند فسخ قرارداد را برهم بزند و خانه را پس بگیردفروشنده طلب دارد؛ خانه مال خریدار است
سند رسمی کی منتقل می‌شود؟پس از آخرین قسطمعمولاً هنگام معامله، با رهن به نفع فروشنده یا بانک
مبنا در آیین‌نامهٔ تسهیلاتمواد ۵۷ تا ۶۵فصل فروش اقساطی

اگر وسط اجاره به شرط تملیک نتوانم قسط بدهم، پولم چه می‌شود؟

اگر وسط اجاره به شرط تملیک قسط قطع شود، سرنوشت پول پرداخت‌شده را بند فسخ همان قرارداد تعیین می‌کند. مادهٔ ۶۵ آیین‌نامهٔ تسهیلات اعطایی بانکی می‌خواهد موارد فسخ و روش تسویه صریحاً در قرارداد بیاید؛ قراردادی که این بند را ندارد، بزرگ‌ترین خطرش را باز گذاشته است.

عددش را ببینید: در همان خانهٔ ۶۰ متری تهران با پیش‌پرداخت ۲۰٪ و ده سال، اگر در ماه ۶۰ قسط قطع شود، تا آن روز ۲۰٫۷ میلیارد تومان پرداخته‌اید. اجارهٔ همان پنج سال حدود ۳٫۰ میلیارد تومان بود؛ پس ۱۷٫۶ میلیارد تومان بیش از اجاره داده‌اید. اگر همین خانه را با فروش اقساطی خریده بودید، ۶٫۷ میلیارد تومان از این پول (پیش‌پرداخت و اصل بازپرداخت‌شده) سهم شما از خانه بود.

پول پرداخت‌شده تا ماه ۶۰مبلغدر فسخ چه می‌شود؟
اجارهٔ واقعی همان مدت۳٫۰ میلیارد تومانبهای استفاده از خانه؛ برنمی‌گردد
پیش‌پرداخت۳٫۴ میلیارد تومانطبق بند فسخ؛ قرارداد باید روشن بگوید
بقیهٔ اقساط، بیش از اجاره۱۴٫۳ میلیارد تومانطبق بند فسخ؛ بی بند، محل اختلاف و دعوا

هشدارپیش از امضا بنویسید اگر قرارداد فسخ شد، چه مبلغی از اقساط پس داده می‌شود و در چه مهلتی؛ مثلاً «همهٔ پرداختی منهای اجارهٔ عادل همان مدت». بی این بند، سال‌ها قسط بیش از اجاره ممکن است فقط اجاره‌بها حساب شود. با فسخ، اجاره هم تمام می‌شود و خانه باید به موجر برگردد؛ پس مهلت تحویل خانه را هم در همین بند بنویسید.

کدام بانک یا طرح دولتی اجاره به شرط تملیک خانه می‌دهد؟

اجاره به شرط تملیک خانه را دو راه می‌دهد: بانک‌ها با مجوز آیین‌نامهٔ تسهیلات اعطایی بانکی، و بیشتر از آن مالک یا سازنده با قرارداد میان دو شخص؛ مسکن استیجاری ۱۴۰۵ و فروش و اجارهٔ مجدد به مالکیت مستأجر نمی‌رسند. مادهٔ ۶۰ آیین‌نامهٔ تسهیلات اعطایی بانکی واگذاری واحد مسکونی بانک را با همین عقد اجازه می‌دهد. مواد ۵۸ و ۵۹ هم به بانک اجازه می‌دهند، نه تکلیف؛ پس هر بانکی لزوماً این تسهیلات را برای خرید خانه نمی‌دهد و طرح فعال و نرخ روز را باید از خود بانک پرسید. طرح‌هایی که نامشان شبیه است، همه به مالکیت نمی‌رسند:

راهبه مالکیت می‌رسد؟شرط و عددمبنا
اجاره به شرط تملیک بانکیبله، پس از آخرین قسطپیش‌دریافت دست‌کم ۲۰٪؛ سود تا سقف ۲۳٪مواد ۵۷ تا ۶۵ آیین‌نامه؛ بخشنامهٔ ۱۰ بهمن ۱۴۰۱
قرارداد میان مالک یا سازنده و خریداربله، اگر بند انتقال سند روشن باشدپیش‌پرداخت، سود و مدت با توافققانون مدنی و مادهٔ ۱ قانون الزام
مسکن استیجاری ۱۴۰۵نه؛ اجارهٔ حمایتی استاجاره ۳۵، ۴۵ یا ۵۵ درصد اجارهٔ روز؛ حداکثر ۵ سالخبرگزاری تسنیم، ۲۶ خرداد ۱۴۰۵
فروش و اجارهٔ مجددنه برای مستأجر؛ ابزار تأمین مالی مالک خانه استمالک خانه را می‌فروشد و همان را اجاره می‌کنددستورالعمل بانک مرکزی، خبرگزاری میزان

در مسکن استیجاری ۱۴۰۵، به گزارش تسنیم، زوج‌های دهک‌های یک تا شش که حداکثر پنج سال از ازدواجشان گذشته خانه را با ۳۵ تا ۵۵ درصد اجارهٔ روز تا پنج سال اجاره می‌کنند؛ اما خانه در پایان به نامشان نمی‌شود. برای طرح‌های خرید دولتی مسکن ملی و نهضت ملی مسکن را ببینید.

قرارداد اجاره به شرط تملیک میان دو شخص چه بندهایی لازم دارد؟

قرارداد اجاره به شرط تملیک میان دو شخص شش بند حیاتی لازم دارد: انتقال سند پس از آخرین قسط، تفکیک اجاره از بهای تملیک، سرنوشت پول در فسخ، مهلت ارفاقی، منع فروش و رهن، و تکلیف فوت یا حجر. تعهد موجر به انتقال سند، شرط فعل است و مادهٔ ۲۳۷ قانون مدنی اجبار به انجام آن را ممکن می‌کند؛ پس آن را صریح بنویسید.

  • انتقال سند: «موجر متعهد است ظرف یک ماه پس از پرداخت آخرین قسط، سند رسمی ملک را در دفترخانه به نام مستأجر منتقل کند.»
  • تفکیک قسط: «از هر قسط ماهانه، مبلغ … تومان اجاره‌بها و باقی پیش‌پرداخت بهای تملیک است.»
  • سرنوشت پول در فسخ: «در فسخ، همهٔ پرداختی منهای اجاره‌بهای مندرج در بند تفکیک، ظرف … روز به مستأجر پس داده می‌شود.»
  • مهلت ارفاقی: «تأخیر هر قسط تا … روز پس از اخطار کتبی موجب فسخ نیست.»
  • منع انتقال و رهن: «موجر حق فروش، رهن یا اجارهٔ ملک به دیگری را تا پایان قرارداد ندارد.»
  • فوت یا حجر: «با فوت یا حجر هر طرف، قرارداد با وارثان یا قیم ادامه می‌یابد.»

شارژ، تعمیر، بیمه و عوارض شهرداری را هم با نام پرداخت‌کننده بنویسید. پیش از امضا با استعلام سند ملک ببینید ملک در رهن یا بازداشت نیست.

نکتهوکالت بلاعزل فروش ملک به نام مستأجر ابزار کمکی است، نه جای تعهد انتقال سند: با فوت موکل از میان می‌رود و مالکیت نمی‌دهد. تعهد انتقال سند را جدا در خود قرارداد بیاورید.

قرارداد اجاره به شرط تملیک را کجا ثبت کنیم؟

قرارداد اجاره به شرط تملیک خانه را در سامانهٔ کاتب یا دفترخانه ثبت کنید، نه در خودنویس اجاره‌نامهٔ معمولی. مادهٔ ۱ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳) اجاره به شرط تملیک را در فهرست اعمال حقوقی مشمول ثبت آورده است؛ تفاوت دو مسیر در خودنویس یا کاتب آمده است.

انتقال سند در پایان هم مثل هر خرید و فروشی است: مالیات نقل‌وانتقال قطعی طبق مادهٔ ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم ۵٪ ارزش معاملاتی ملک است. پرداخت‌کنندهٔ آن را در قرارداد بنویسید.

پرسش‌های رایج

در اجاره به شرط تملیک، پیش‌پرداخت حداقل چقدر است؟

در اجاره به شرط تملیک بانکی، مادهٔ ۶۳ آیین‌نامهٔ تسهیلات اعطایی بانکی پیش‌دریافت دست‌کم ۲۰٪ قیمت تمام‌شده را می‌خواهد. در قرارداد میان دو شخص حداقلی نیست و پیش‌پرداخت با توافق تعیین می‌شود؛ هرچه بیشتر باشد، قسط ماهانه کمتر است، اما پول بیشتری در خطر فسخ می‌ماند.

تا پایان اجاره به شرط تملیک، می‌توانم خانه را بفروشم یا اجاره بدهم؟

خیر، تا آخرین قسط خانه به نام موجر است و مستأجر فقط حق استفاده دارد؛ پس فروش خود خانه از او ساخته نیست. اجاره دادن به دیگری هم فقط اگر قرارداد اجازه داده باشد ممکن است. برعکس، بندی بنویسید که موجر هم تا پایان قرارداد حق فروش یا رهن خانه را نداشته باشد.

اگر موجر پیش از پایان اجاره به شرط تملیک فوت کند، چه می‌شود؟

قرارداد اجاره به شرط تملیک با فوت موجر از میان نمی‌رود و تعهد انتقال سند بر عهدهٔ وارثان او می‌ماند. اما وکالت بلاعزلی که موجر داده بود با فوتش باطل می‌شود؛ برای همین تعهد انتقال سند باید در خود قرارداد آمده باشد تا با پرداخت آخرین قسط بتوانید انتقال را از وارثان بخواهید.

سود اجاره به شرط تملیک از وام خرید مسکن بیشتر است؟

در بانک، سقف سود هر دو عقد غیرمشارکتی ۲۳٪ است و قسط هم‌شکل حساب می‌شود؛ تفاوت در مالکیت است: با وام خرید از روز اول مالکید و خانه در رهن بانک است. در قرارداد میان دو شخص سقفی نیست و فروشنده سود را در قیمت می‌گذارد؛ برای همین جمع پرداخت را با ابزار بالا بسنجید.

منبع‌ها

  1. آیین‌نامهٔ تسهیلات اعطایی بانکی (۱۴ دی ۱۳۶۲)، مواد ۵۷ تا ۶۵ (سامانهٔ قوانین مرکز پژوهش‌های مجلس) rc.majlis.ir
  2. بانک مرکزی — بخشنامهٔ سقف نرخ سود تسهیلات و سپرده‌ها (۱۰ بهمن ۱۴۰۱) cbi.ir
  3. قانون مدنی؛ مواد ۱۹۰، ۲۳۷ و ۴۸۶ (سامانهٔ قوانین مرکز پژوهش‌های مجلس) rc.majlis.ir
  4. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب ۱۴۰۱، ابلاغ ۱۴۰۳)، مادهٔ ۱ rc.majlis.ir
  5. سامانهٔ ملی قوانین — قانون مالیات‌های مستقیم (ماده ۵۹) qavanin.ir
  6. خبرگزاری تسنیم — شرایط مسکن استیجاری ۱۴۰۵ (۲۶ خرداد ۱۴۰۵) tasnimnews.ir
  7. خبرگزاری میزان — دستورالعمل فروش و اجارهٔ مجدد دارایی‌ها mizanonline.ir
عدد یا جمله‌ای در این صفحه نادرست یا کهنه است؟

نظرها و پرسش‌ها

تجربه یا پرسشتان را بنویسید؛ پاسخ و نظر شما به خوانندهٔ بعدی هم کمک می‌کند.

نظر پس از بررسی منتشر می‌شود. ایمیل و شماره نمی‌خواهیم؛ اطلاعات تماس هم ننویسید.

نظرتان رسید و پس از بررسی، معمولاً تا یک روز، همین‌جا منتشر می‌شود.

بیشتر بخوانید

خواندنی‌های مرتبط

ابزار این صفحه

با عددهای خودتان امتحان کنید

ملک‌دان ۹ محاسبه‌گر و ۸ قراردادساز رایگان دارد:همهٔ محاسبه‌گرهاهمهٔ قراردادها