سامانه کاتب چیست و این صفحه درباره کدام کاتب است؟
سامانه کاتب سکوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است که برای خدمات ثبتی، امور مربوط به املاک و معاملات غیرمنقول و ارتباط با فرایند ثبت رسمی به کار می‌رود. نشانی عمومی سامانه kateb.ir و نسخه وب خدمات آن web.kateb.ir است. آن را با «کاتب ثبت شرکت‌ها» یکی نگیرید؛ نام کاتب در برخی خدمات ثبتی دیگر هم دیده می‌شود، اما موضوع این صفحه ملک، سند و معاملهٔ غیرمنقول است.
کاربر عادی می‌تواند در کاتب وارد فرایندهای مربوط به خدمات ثبتی شود و در مواردی مانند استعلامهای ثبتی از خدمات سامانه استفاده کند. در معاملات مشمول قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، کاتب را نیز نباید جایگزین دفتر اسناد رسمی دانست؛ مسیر ثبت رسمی در نهایت به تشریفات دفترخانه‌ای می‌رسد.
| موضوع | کاتب سازمان ثبت | کاتب ثبت شرکت‌ها |
|---|---|---|
| حوزه اصلی | املاک، اسناد و معاملات غیرمنقول | خدمات ثبتی مربوط به شرکت‌ها |
| کاربر این صفحه | خریدار، فروشنده، مالک، متقاضی خدمات ملکی و مشاور املاک | متقاضیان خدمات ثبت شرکت |
| نمونه کاربرد | استعلام و فرایندهای ثبتی معامله ملک | تأسیس، تغییرات و امور ثبتی شرکت |
| نشانی عمومی | kateb.ir و web.kateb.ir | درگاه‌ها و بخش‌های مرتبط ثبت شرکت‌ها |
هشداراگر عبارت «سامانه کاتب» را برای خرید خانه، سند، قولنامه، استعلام ملک یا ثبت معامله جست‌وجو کرده‌اید، منظور این صفحه همین سکوی سازمان ثبت است. برای ثبت شرکت، باید سراغ خدمت مربوط به ثبت شرکت‌ها بروید.
ورود به سامانه کاتب از کجاست؟
درگاه عمومی کاتب به نشانی kateb.ir معرفی شده و نسخه وب خدمات در web.kateb.ir در دسترس است. برای استفاده از خدمت موردنظر، ابتدا نوع خدمت را مشخص کنید؛ زیرا همه خدمات کاتب برای یک کاربر و یک نوع معامله یک مسیر یکسان ندارند.
- اگر موضوع شما ملک و سند است، وارد بخش خدمات ثبتی مرتبط با املاک شوید.
- اگر هدف شما بررسی وضعیت یک ملک یا سند است، ابتدا خدمت استعلامی متناسب را انتخاب کنید.
- اگر معامله شما مشمول ثبت رسمی است، فرایند سامانه را با تشریفات دفتر اسناد رسمی یکی ندانید.
- اطلاعات هویتی و مشخصات ملک را پیش از شروع کار آماده کنید تا اطلاعات ثبت‌شده با مدارک شما یکسان باشد.
کاتب یک «سایت صدور قولنامه عادی» نیست. در پرونده‌هایی که قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول آن‌ها را مشمول ثبت در سامانه ثبت الکترونیک اسناد می‌کند، باید مسیر مقرر قانونی را دنبال کرد.
در مادهٔ ۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول آمده است: «دفاتر اسناد رسمی مکلفند به درخواست طرفین معامله، اسناد مربوط به قراردادهای خصوصی اشخاص در خصوص اموال غیرمنقول از قبیل قولنامه، مبایعه‌نامه، تعهد به بیع، تعهد به انتقال و امثال آن را تنظیم و ثبت نمایند.»
سامانه کاتب برای چه معامله‌هایی کاربرد دارد؟
کاتب برای معامله‌های ملکی کاربرد دارد و اینکه کدام مسیر لازم است، به نوع معامله و وضعیت سند بستگی دارد. خرید و فروش، برخی اجاره‌های بلندمدت و سرقفلی، پیش‌فروش، مشارکت در ساخت و دیگر عقود ملکی در دامنه خدمات مرتبط با کاتب قرار می‌گیرند. قانون الزام نیز برای برخی اعمال حقوقی مربوط به انتقال مالکیت، حق انتفاع بیش از دو سال، حق ارتفاق، رهن، منافع بیش از دو سال، اجاره به شرط تملیک و پیش‌فروش، ثبت در سامانه ثبت الکترونیک اسناد را مقرر کرده است.
در مقابل، صرف اینکه موضوع قرارداد «اجاره» است به این معنا نیست که همیشه باید کاتب را جای خودنویس قرار داد. برای اجاره‌نامه‌های معمولی، خودنویس مسیر متفاوتی برای ثبت قرارداد و گرفتن کد رهگیری دارد. اگر مدت، نوع حق، سرقفلی یا وضعیت سند باعث شود معامله مشمول قانون الزام باشد، پرونده باید جداگانه بررسی شود.
| وضعیت شما | مسیر قابل بررسی | نکته |
|---|---|---|
| اجاره معمولی خانه یا آپارتمان | خودنویس | هدف اصلی ثبت اجاره‌نامه و دریافت کد رهگیری است. |
| خرید و فروش ملک مشمول قانون الزام | کاتب و سپس دفتر اسناد رسمی در مسیر قانونی | کاتب را جای دفترخانه ندانید. |
| پیش‌فروش ساختمان | مسیر ثبت رسمی مقرر در قانون | پیش از اقدام، جزئیات پرونده را با مقررات روز بسنجید. |
| سرقفلی یا برخی منافع بلندمدت | بررسی شمول قانون الزام و مسیر ثبتی | فقط با عنوان کلی «اجاره» تصمیم نگیرید. |
| ملک با سند قدیمی یا وضعیت نامشخص | ابتدا بررسی وضعیت سند و شمول قانون | رنگ سند به‌تنهایی پاسخ همه پرونده‌ها نیست. |
کد رهگیری کاتب چیست و آیا همان سند رسمی است؟
کد رهگیری یا شناسهٔ سامانهای خودِ سند رسمی انتقال مالکیت نیست و با آن یکی نیست. ثبت اطلاعات قرارداد در یک سامانه می‌تواند برای ثبت و پیگیری معامله اهمیت داشته باشد، اما خودِ کد رهگیری به‌تنهایی سند رسمی انتقال ملک نیست.
اگر هدفتان استعلام یک اجاره‌نامه است، موضوع کد رهگیری اجاره‌نامه با فرایند ثبت رسمی خرید و فروش تفاوت دارد. برای اجاره می‌توانید راهنمای کد رهگیری اجاره‌نامه را ببینید. برای قولنامه و خرید و فروش نیز راهنمای کد رهگیری قولنامه مسیر استعلام و تفاوت کد رهگیری با سند رسمی را جدا می‌کند.
هشداردر معاملهای که انتقال رسمی مالکیت موضوع آن است، پایان کار را «گرفتن کد» فرض نکنید. تشریفات ثبت رسمی و تنظیم سند در دفتر اسناد رسمی، در صورت شمول، بخش جداگانهای از فرایند است.
استعلام کد رهگیری قولنامه و وضعیت ملک چگونه انجام می‌شود؟
استعلام را با خدمت استعلام رسمی سامانه و تطبیق اطلاعات قرارداد با مدارک انجام دهید و فقط به تصویر قرارداد یا شماره‌ای که فروشنده یا بنگاه ارائه می‌کند اکتفا نکنید. هدف استعلام این است که اطلاعات هویتی، مشخصات ملک و وضعیت ثبتی را تا حد امکان با مدارک موجود تطبیق دهید.
- شماره یا شناسه‌ای را که در قرارداد یا رسید سامانه درج شده، دقیق بردارید.
- خدمت استعلام رسمی متناسب با نوع قرارداد یا سند را در سامانه انتخاب کنید.
- نام و مشخصات ملک را با نسخه قرارداد و مدارک مالکیت تطبیق دهید.
- اگر بین اطلاعات سامانه و مدارک اختلاف وجود دارد، پیش از پرداخت یا امضای مرحله بعد، علت اختلاف را روشن کنید.
- در معامله خرید خانه، استعلام سامانهای را جای بررسی سند و وضعیت ثبتی ملک ندانید.
برای بررسی خودِ سند و وضعیت ثبتی، راهنمای استعلام سند ملک را نیز ببینید. اگر موضوع شما سند تک‌برگ است، سند تک‌برگ می‌تواند برای شناخت اجزای سند و نکات بررسی آن کمک کند.
سامانه کاتب برای مشاور املاک چه کاربردی دارد؟
کاتب در فرایند ثبت پیش‌نویس معاملات ملکی برای مشاوران املاک و ادامه مسیر ثبت رسمی نقش دارد. بنابراین «ثبت قرارداد در کاتب» را نباید با ثبت مستقل یک اجاره‌نامه معمولی توسط موجر و مستأجر در خودنویس یکسان دانست.
برای مشاور املاک، نوع معامله و وضعیت سند تعیین می‌کند چه فرایندی باید طی شود. در پرونده‌های مشمول قانون الزام، ثبت اطلاعات در مسیر مقرر و سپس مراجعه به دفتر اسناد رسمی، بخشی از زنجیره معامله است.
- پیش از تنظیم قرارداد، نوع سند و وضعیت ثبتی ملک را بررسی کنید.
- مشخصات مالک، ملک و طرفین را با مدارک تطبیق دهید.
- اگر معامله مشمول قانون الزام است، مسیر ثبت رسمی را از ابتدا در نظر بگیرید.
- کد یا شناسه سامانه را با سند رسمی یکی نگیرید.
ثبت در سامانه کاتب چقدر هزینه دارد؟
برای کاتب نمیتوان یک رقم واحد به‌عنوان «هزینه معامله» اعلام کرد. هزینه‌ها بسته به خدمت فرق می‌کند: خدمات رسمی ثبتی، استعلامهای خاص، حقالثبت، هزینه دفترخانه و دیگر هزینه‌های قانونی جداگانه محاسبه می‌شوند.
بنابراین اگر بنگاه، دفترخانه یا شخص دیگری مبلغی مطالبه کرد، عنوان دقیق هزینه را بپرسید. «هزینه کاتب»، «حق‌الزحمه مشاور املاک»، «حقالثبت» و «هزینه دفترخانه» را یک عنوان واحد فرض نکنید.
هشدارهزینه هر خدمت را از سامانه یا دفترخانه‌ای که آن خدمت را انجام می‌دهد بپرسید؛ یک رقم ثابت برای همه خدمات کاتب نمیتوان گفت.
کاتب و خودنویس چه فرقی دارند؟
کاتب و خودنویس دو سامانه با متولی و کاربرد یکسان نیستند. کاتب در زیرساخت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور قرار دارد و در فرایندهای ثبت رسمی معاملات و اسناد نقش دارد؛ خودنویس زیرساخت وزارت راه و شهرسازی برای ثبت معاملات املاک و مستغلات، به‌ویژه اجاره و دریافت کد رهگیری است.
| موضوع | کاتب | خودنویس |
|---|---|---|
| متولی | سازمان ثبت اسناد و املاک کشور | وزارت راه و شهرسازی |
| کاربرد شاخص | خدمات ثبتی و معاملات مشمول ثبت رسمی | ثبت قرارداد اجاره و دریافت کد رهگیری |
| خرید و فروش مشمول قانون الزام | بخش مهمی از مسیر ثبت رسمی | جایگزین مسیر رسمی کاتب و دفترخانه نیست |
| اجاره معمولی | همیشه مسیر اصلی مقایسه نیست | مسیر متداول ثبت اجاره و کد رهگیری |
| سند رسمی مالکیت | دفتر اسناد رسمی در فرایند انتقال نقش دارد | کد رهگیری خودنویس سند رسمی انتقال نیست |
برای مقایسه کامل‌تر، صفحهٔ تفاوت خودنویس و کاتب را ببینید. اینجا فقط همین مقدار لازم است: برای اجاره‌نامه معمولی، خودنویس مسیر ثبت قرارداد و کد رهگیری است؛ برای معاملهای که قانون الزام ثبت رسمی را دربرمی‌گیرد، کاتب و دفترخانه را باید در مسیر قانونی معامله در نظر گرفت.
برای معامله ملک چه چک‌لیستی را قبل از امضا بررسی کنیم؟
قبل از امضای معامله ملک، نوع معامله، نوع و تاریخ سند، مشخصات مالک و طرفین و وضعیت ثبتی ملک را با مدارک تطبیق دهید؛ فهرست زیر این کنترل‌ها را به ترتیب می‌آورد.
- نوع معامله را مشخص کنید: اجاره، خرید و فروش، پیش‌فروش، سرقفلی یا مورد دیگر.
- نوع و تاریخ سند ملک را بررسی کنید و فقط از روی رنگ سند تصمیم نگیرید.
- مشخصات مالک و طرف معامله را با مدارک هویتی و سند تطبیق دهید.
- وضعیت ثبتی ملک و امکان انجام معامله را از مسیرهای رسمی بررسی کنید.
- اگر قرارداد اجاره است، تفاوت ثبت در خودنویس با معامله مشمول کاتب را بررسی کنید.
- اگر خرید خانه است، کد رهگیری را جای سند رسمی انتقال فرض نکنید.
برای خریدار، نقطه حساس معمولاً پیش از پرداخت بخش اصلی پول است: باید بدانید چه چیزی را می‌خرید، فروشنده چه سمتی دارد، سند چه وضعیتی دارد و معامله در چه مسیر قانونی باید ثبت شود. برای هزینه‌های انتقال نیز راهنمای هزینه انتقال سند را ببینید.
این عدد چطور حساب می‌شود؟
هزینه کاتب یک عدد واحد نیست و از چند بخش جدا تشکیل می‌شود؛ حساب زیر برای تفکیک «هزینه سامانه» از «هزینه‌های معامله» است، نه اعلام تعرفه.
اگر برای یک خدمت، سامانه هزینه جداگانهای اعلام نکرده باشد، آن را با حق‌الزحمه بنگاه یا هزینه دفترخانه یکی نگیرید.
اگر برای همان پرونده هزینه رسمی دیگری طبق تعرفه وجود داشته باشد، آن هزینه جداگانه ثبت می‌شود.
جمع نهایی = هزینه خدمات ثبتی قابل پرداخت + هزینه دفترخانه یا خدمت قانونی مربوط + حق‌الزحمه بنگاه، در صورت استفاده از بنگاه.
رقم هر بخش را از تعرفه یا پیش‌فاکتور همان خدمت بگیرید و جداگانه جمع کنید.
هشدارهر رقم فرضی بدون تعرفه رسمی همان خدمت می‌تواند شما را به برآورد نادرست برساند؛ رقم را همیشه از تعرفه یا پیش‌فاکتور خود خدمت بگیرید.
اگر فقط اجاره‌نامه می‌خواهم، کاتب یا خودنویس؟
برای اجاره معمولی خانه یا آپارتمان، ابتدا خودنویس را بررسی کنید؛ این سامانه برای ثبت قرارداد اجاره و دریافت کد رهگیری طراحی شده است. کاتب برای این سؤال جایگزین ساده خودنویس نیست و کاربرد ثبتی متفاوتی دارد.
اگر قرارداد شما اجاره‌ای عادی نیست و مدت طولانی، سرقفلی، اجاره به شرط تملیک یا ویژگی دیگری دارد که ممکن است آن را مشمول قانون الزام کند، تصمیم را فقط بر اساس عنوان «اجاره» نگیرید. نوع حق و مدت قرارداد را بررسی کنید.
برای ثبت اجاره بدون بنگاه، راهنمای اجاره‌نامه بدون بنگاه و برای خود سامانه نیز سامانه خودنویس را ببینید.
